هانتاویروس (Hantavirus) نوعی ویروس است که از جوندگان (به ویژه موش ها) به انسان منتقل می شود. متأسفانه هیچ داروی ضدویروس اختصاصی و تاییدشده ای برای هانتاویروس وجود ندارد، اما چند درمان و رویکرد دارویی حمایتی و تحقیقاتی وجود دارند که استفاده می شوند یا در حال بررسی اند. در ادامه اطلاعاتی درباره علائم و علل بروز سندروم ریوی هانتاویروس، نحوه تشخیص و درمان آن ارائه می شود.
سندرم ریوی هانتاویروس چیست؟
سندرم ریوی هانتاویروس یک نوع بیماری عفونی نادر است که با علائمی شبیه آنفولانزا شروع می شود و به سرعت به یک بیماری جدی تبدیل می شود. این بیماری معمولاً می تواند منجر به مشکلات ریوی و قلبی شود که به آن سندرم قلبی ریوی هانتاویروس نیز گفته می شود.
چندین گونه از ویروس هانتا می توانند باعث بروز سندرم ریوی هانتاویروس شوند. این ویروس ها معمولاً توسط انواع مختلف جوندگان حمل می شوند. رایج ترین ناقل در آمریکای شمالی موش آهویی است. همچنین عفونت معمولاً در اثر استنشاق هانتاویروس هایی که از ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان در هوا منتقل شده اند، ایجاد می شود.
از آنجایی که گزینه های درمانی برای این بیماری محدود است، بنابراین بهترین محافظت در برابر سندرم ریوی هانتاویروس، اجتناب از تماس با جوندگان و پاکسازی ایمن و صحیح زیستگاه های جوندگان است.
علائم سندرم ریوی هانتاویروس
از زمان ابتلا به هانتاویروس تا شروع بیماری معمولاً 2 تا 3 هفته طول می کشد. بیماری سندرم ریوی هانتاویروس در دو مرحله مجزا پیشرفت می کند. در مرحله اول بیماری می تواند چند روز طول بکشد، شایع ترین علائم و نشانه های آن در این مرحله عبارتند از:
- تب و لرز
- درد عضلانی
- سردرد
برخی از افراد ممکن است علائم زیر را نیز تجربه کنند:
- حالت تهوع و استفراغ
- دل درد
- اسهال
پیشرفت بیماری، معمولاً می تواند به بافت های ریه آسیب زده و منجر به تجمع مایع در ریه ها و مشکلات جدی در عملکرد ریه و قلب شود. علائم و نشانه ها این مرحله می تواند شامل موارد زیر باشد:
- سرفه
- مشکلات تنفسی
- فشار خون پایین
- ضربان قلب نامنظم
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
علائم و نشانه های سندرم ریوی هانتاویروس می تواند به طور ناگهانی بدتر شده و حتی به سرعت کشنده شود. بنابراین در صورت ابتلا به علائمی شبیه علائم آنفولانزا که طی چند روز تشدید یافته اند، و یا بروز مشکلات تنفسی به پزشک خود مراجعه کنید.
علل ابتلا به سندرم ریوی هانتاویروس
جوندگان ناقل
سندرم ریوی هانتاویروس یک نوع بیماری انسانی است که فقط در آمریکای شمالی و جنوبی یافت می شود. موش آهویی شایع ترین ناقل این ویروس در آمریکای شمالی و مرکزی است. در ایالات متحده، بیشتر عفونت ها در ایالت های غرب رودخانه می سی سی پی اتفاق می افتد.
سایر ناقلین در آمریکای شمالی شامل موش برنج و موش پنبه در جنوب شرقی و موش سفید پا در شمال شرقی است. در آمریکای جنوبی نیز جوندگان ناقل شامل موش برنج و موش وسپر هستند.
روش انتقال بیماری
این ویروس معمولاً در ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان وجود دارد. بنابراین انسان می تواند از راه های زیر در تماس با این ویروس قرار گیرد:
- استنشاق ویروس ها - محتمل ترین شکل انتقال - زمانی که ویروس از مدفوع جوندگان یا مواد معلق در هوا منتقل می شود.
- خوردن غذای آلوده به بزاق، ادرار یا مدفوع موش
- دست زدن به چیزهای آلوده به ویروس، مانند لانه، و سپس دست زدن به دهان، چشم یا بینی
- گزیده شدن یا خراشیده شدن توسط یک جونده آلوده
با این حال انتقال ویروس از فردی به فردی دیگر تنها به وسیله آلوده شدن به گونه ای از ویروسی که در آمریکای جنوبی یافت شده به نام ویروس آند ثبت شده است.
عملکرد ویروس
هنگامی که هانتا ویروس ها به ریه ها می رسند، به رگ های خونی کوچک (مویرگ ها) حمله می کنند و در نهایت باعث نشت خون آنها می شوند. ریه ها پر از مایع شده که منجر به اختلال شدید در عملکرد ریه ها و قلب می شود.
بیماری های مرتبط با این ویروس
یکی دیگر از بیماری های ناشی از سویه های مختلف هانتا ویروس تب خونریزی دهنده همراه با سندرم کلیوی است که باعث بروز بیماری شدید کلیوی می شود. این گونه های ویروس معمولاً ناقل حیوانی دیگری در آفریقا، آسیا و اروپا دارند.
عوامل خطرساز (ریسک فاکتورها)
در ایالات متحده، سندرم ریوی هانتاویروس بیشتر در مناطق روستایی غرب شایع تر است. با این حال، هر گونه قرار گرفتن در معرض زیستگاه جوندگان می تواند خطر ابتلا به بیماری را افزایش دهد.
رایج ترین مکان ها برای قرار گرفتن در معرض لانه، ادرار و مدفوع این جوندگان شامل موارد زیر است:
- سازه های موجود در مزرعه
- ساختمان های با استفاده پایین، مانند سوله های نگهداری مواد غذایی
- کمپ ها یا کابین های فصلی
- کمپ یا مکان های پیک نیک
- اتاق زیر شیروانی یا زیرزمین
- محل های ساخت و ساز
فعالیت هایی که می توانند خطر قرار گرفتن در معرض ویروس هانتا را افزایش دهند عبارتند از:
- باز کردن و تمیز کردن ساختمان هایی که طولانی مدت متروکه بوده اند
- تمیز کردن لانه یا فضولات جوندگان بدون اقدامات احتیاطی مناسب
- کار در زمینه ای که قرار گرفتن در معرض جوندگان را افزایش می دهد، مانند ساخت و ساز، کارهای آب و برق، کنترل آفات و کشاورزی
عوارض بیماری
سندرم ریوی هانتا ویروس می تواند به سرعتکشنده شود. تشدید بیماری نیز می تواند منجر به ناتوانی قلب در رساندن اکسیژن به بدن شود. شدت بیماری در هر یک از سویه های ویروس متفاوت است. میزان مرگ و میر ناشی از سویه حمل شده توسط موش های آهویی بین 30٪ تا 50٪ است.
پیشگیری از بروز سندرم ریوی هانتاویروس
دور نگه داشتن جوندگان از خانه و محل کار می تواند به کاهش خطر ابتلا به عفونت هانتاویروس کمک کند. در این خصوص می توانید نکات زیر را امتحان کنید:
- در ورودی را ببندید. موش ها می توانند از سوراخ هایی به عرض 6 سانتی متر عبور کنند. سوراخ ها را با صفحه سیمی، پولیش فلزی یا سیمان ببندید.
- محل نگهداری غذا را ببندید. ظروف کثیف را طولانی مدت رها نکنید، پیشخوان ها و کف اتاق ها را تمیز کنید، و غذای خود - از جمله غذای حیوانات خانگی - را در ظروف ضد جونده نگهداری کنید. از درپوش های محکم روی سطل های زباله استفاده کنید.
- علف هرز، چمن و آشغال را از ساختمان ها پاک کنید.
- وسایل موجود در حیاط را که جوندگان آنها را دوست دارند، جابجا کنید. توده های چوب یا سطل های کمپوست را از خانه دور کنید.
- ایجاد تهویه مناسب در فضاهای بلااستفاده. قبل از تمیز کردن کابین ها، کمپ ها یا ساختمان های کم استفاده آنها را باز کنید تا تهویه شوند.
روش های پاکسازی ایمن
پاکسازی یا تمیز کردن ایمن به جلوگیری از انتشار ویروس ها کمک می کند. برای این کار می توانید مراحل زیر را دنبال کنید:
- از ماسک و دستکش لاستیکی یا پلاستیکی استفاده کنید.
- لانه، فضولات یا جوندگان مرده را با محلول ضدعفونی کننده خانگی، الکل یا ترکیب سفید کننده و آب اسپری کنید. بگذارید به مدت پنج دقیقه روی آنها بماند.
- از دستمال کاغذی برای تمیز کردن استفاده کنید و آن ها در سطل زباله بیندازید.
- محل را با یک ماده ضد عفونی کننده پاک کنید.
- دستکش و ماسک را دور بریزید.
- صورت، دست ها و زیرناخن های خود را کاملاً و با دقت با آب و صابون بشویید.
تشخیص سندرم ریوی هانتاویروس
انجام آزمایش خون می تواند نشان دهد که آیا در بدن شما آنتی بادی برای هانتاویروس ساخته شده است یا خیر. همچنین پزشک ممکن است آزمایش های دیگری را برای رد وجود سایر بیماری ها با علائم مشابه تجویز کند.
درمان سندرم ریوی هانتاویروس
تعداد گزینه های درمانی خاص برای سندرم ریوی هانتاویروس محدود است. اما درمان با تشخیص زودهنگام، بستری شدن فوری در بیمارستان و بهبود اختلالات تنفسی می تواند موثر واقع شود.
درمان حمایتی
افراد مبتلا به موارد شدید این بیماری نیاز به درمان فوری در بخش مراقبت های ویژه دارند. لوله گذاری و ونتیلاتور می تواند برای کمک به تنفس طبیعی و مدیریت مایع در ریه ها مورد نیاز باشد. لوله گذاری به صورت قرار دادن یک لوله تنفسی قابل انعطاف از طریق بینی یا دهان در نای برای کمک به باز نگه داشتن راه های هوایی و عملکرد آن است.
اکسیژن رسانی توسط سلولهای خونی
در صورتی که بیماری شدید باشد ممکن است نیاز به درمانی به نام اکسیژن رسانی غشایی برون پیکری (ECMO) باشد تا اطمینان حاصل شود که به بدن اکسیژن کافی می رسد. این کار به صورت خارج کردن خون از طریق دستگاهی و حذف دی اکسید کربن آن و اضافه کردن اکسیژن می باشد، پس از این فرآیند خون اکسیژن دار به بدن باز گردانده می شود.
آمادگی برای ملاقات با پزشک
در ابتدا ممکن است به پزشک عمومی مراجعه کنید. با این حال، در صورت بروز مشکلات تنفسی یا اگر می دانید که در تماس با جوندگان قرار داشته اید، به دنبال مراقبت های پزشکی اورژانسی باشید.
آن چه می توانید انجام دهید
قبل از قرار ملاقات، می توانید فهرستی از پاسخ های به سوالات زیر تهیه کنید:
- چه علائمی را تجربه می کنید؟ و چه زمانی ظاهر شدند؟
- آیا اخیراً اتاق ها یا ساختمان هایی که به ندرت مورد استفاده قرار می گیرند را تمیز کرده اید؟
- آیا اخیراً در تماس با موش قرار داشته اید؟
- آیا دچار بیماری های دیگری نیز می باشید؟
- چه داروها و مکمل هایی را به طور معمول مصرف می کنید؟
- آیا علائم و نشانه ها شامل علائمی شبیه علائم آنفولانزا، مانند تب، درد عضلانی و خستگی بوده است؟
- آیا مشکلات گوارشی مانند اسهال یا استفراغ داشته اید؟
- آیا متوجه شده اید که قلبتان سریعتر از حد معمول می تپد؟
- آیا مشکلات تنفسی دارید؟
- آیا از بین خانواده شما کسی هست که علائم یا نشانه های مشابهی از این بیماری داشته باشد؟
دیدگاه خود را به اشتراک بگذارید.