کوآنزیم Q10 یا کیوتن، عنصری حیاتی در تولید انرژی سلولی و یکی از قدرتمندترین آنتی اکسیدان های طبیعی بدن است که نقش مهمی در پیشگیری از بیماری های مزمن ایفا می کند. در ادامه اطلاعاتی درباره فواید کیوتن برای سلامت قلب و مغز، نقش آن در افزایش باروری و تأثیر این ماده در کاهش علائم میگرن و بهبود عملکرد ورزشی ارائه می شود.
کوآنزیم Q10: یک آنتی اکسیدان قوی برای سلامتی
کوآنزیم کیوتن (CoQ10) ترکیبی حیاتی است که به تولید انرژی در سلول های بدن کمک می کند. این ماده با افزایش سن در بدن کاهش می یابد، اما خوشبختانه می توان آن را از طریق مواد غذایی و مکمل ها نیز دریافت کرد.
تحقیقات اولیه نشان داده اند که کوآنزیم کیوتن ممکن است در حفظ سلامت پوست، مغز و ریه ها نقش داشته باشد و از بدن در برابر بیماری های مزمن مانند سرطان و دیابت نوع ۲ محافظت کند؛ با این حال، برای درک کامل این فواید به تحقیقات بیشتری نیاز است.
کمبود این ماده با برخی بیماری ها از جمله سرطان و اختلالات عصبی مرتبط دانسته شده است، هرچند هنوز مشخص نیست که آیا کمبود این ماده علت بروز بیماری است یا نتیجه آن.
کوآنزیم Q10 چیست و چه کاری در بدن انجام می دهد؟
کوآنزیم کیوتن به طور طبیعی در سراسر بدن یافت می شود، اما بیشترین غلظت آن در قلب، کبد، کلیه ها و پانکراس است. این ماده با تولید آدنوزین تری فسفات (ATP) که واحد اصلی انتقال انرژی سلولی است، به فعالیت سلول ها کمک می کند. همچنین به عنوان یک آنتی اکسیدان، از سلول ها در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می کند. کیوتن دو فرم اصلی دارد: یوبی کینول (فرم فعال و احیا شده) و یوبی کینون (فرم اکسید شده)؛ بدن مدام این دو فرم را به یکدیگر تبدیل می کند، اما یوبی کینول شکل غالب در گردش خون است.
نقش کوآنزیم کیوتن در بدن
استرس اکسیداتیو، یا آسیب سلولی ناشی از رادیکال های آزاد، می تواند عملکرد طبیعی سلول ها را مختل کرده و به بروز بسیاری از مشکلات سلامتی کمک کند. برخی از بیماری های مزمن نیز با سطوح پایین کوآنزیم کیوتن مرتبط هستند.
با افزایش سن، تولید کوآنزیم کیوتن در بدن کاهش می یابد، بنابراین افراد مسن ممکن است دچار کمبود این ترکیب شوند.
دلایل احتمالی کمبود کوآنزیم کیوتن (CoQ10):
- نقص های ژنتیکی در نحوه تولید و استفاده بدن از کوآنزیم کیوتن.
- افزایش نیاز بافت ها به کوآنزیم کیوتن در اثر بیماری.
- بیماری های میتوکندریایی.
- استرس اکسیداتیو ناشی از پیری.
- عوارض جانبی داروهای استاتین.
آیا کوآنزیم کیوتن (CoQ10) می تواند به درمان نارسایی قلبی کمک کند؟
تحقیقات نشان می دهند که کوآنزیم کیوتن ممکن است نتایج درمان را برای افراد مبتلا به نارسایی قلبی بهبود بخشد. بررسی ها حاکی از آن است که مصرف کوآنزیم کیوتن (CoQ10) به همراه سایر درمان ها، می تواند در مدیریت نارسایی قلبی مفید باشد. به طور خاص، تحقیقات نشان داده اند افرادی که مکمل کوآنزیم کیوتن مصرف می کنند، در مقایسه با کسانی که دارونما مصرف می کنند، با کاهش خطر مرگ و میر یا بستری شدن در بیمارستان مواجه می شوند و بهبود بهتری در کسر تخلیه بطن چپ (LVEF - نوعی عارضه قلبی) دارند.
کوآنزیم کیوتن می تواند به بازیابی سطوح بهینه تولید انرژی و کاهش آسیب اکسیداتیو کمک کند، که این موضوع می تواند در درمان نارسایی قلبی مؤثر باشد.
با این حال، لازم به ذکر است که هنوز شواهد قطعی برای تایید یا رد استفاده از کوآنزیم کیوتن در افراد مبتلا به نارسایی قلبی وجود ندارد و تحقیقات بیشتری در این زمینه مورد نیاز است.
کوآنزیم کیوتن (CoQ10) و کمک به باروری
باروری زنان با افزایش سن و به دلیل کاهش تعداد و کیفیت تخمک های موجود، کاهش می یابد. کوآنزیم کیوتن (CoQ10) نقش مستقیمی در این فرآیند دارد. با افزایش سن، تولید کوآنزیم کیوتن کند شده و بدن در محافظت از تخمک ها در برابر آسیب اکسیداتیو، کم اثرتر عمل می کند.
مصرف مکمل کوآنزیم کیوتن ممکن است به حفظ کیفیت تخمک ها و معکوس کردن روند کاهش کیفیت و تعداد تخمک ها ناشی از افزایش سن کمک کند.
باروری مردان نیز در معرض آسیب اکسیداتیو قرار دارد که می تواند منجر به کاهش تعداد اسپرم، کاهش کیفیت اسپرم و ناباروری شود. مطالعات متعددی نشان می دهند که مصرف مکمل کوآنزیم کیوتن (CoQ10) می تواند با افزایش محافظت آنتی اکسیدانی، فعالیت و غلظت اسپرم را بهبود بخشد.
کوآنزیم کیوتن (CoQ10) و سلامت پوست در دوران پیری
عواملی مانند آسیب های سلولی یا عدم تعادل هورمونی می توانند منجر به کاهش رطوبت پوست، کاهش محافظت در برابر عوامل مخرب محیطی و نازک شدن لایه های پوست شوند.
مطالعات انجام شده روی انسان و حیوانات نشان می دهند که استفاده مستقیم کوآنزیم کیوتن (CoQ10) بر روی پوست می تواند به کاهش آسیب اکسیداتیو ناشی از اشعه ماوراء بنفش، کاهش عمق چین و چروک ها و افزایش محافظت آنتی اکسیدانی کمک کند.
کوآنزیم کیوتن (CoQ10) و کاهش میگرن
اختلال در عملکرد میتوکندری ها (یکی از اجزای داخل سلول ها) می تواند به کاهش انرژی در سلول های مغزی منجر شود. این موضوع می تواند باعث بروز میگرن -یک بیماری عصبی که با سردرد و سایر علائم مانند حساسیت به نور و صدا مشخص می شود- شود.
بررسی شش مطالعه نشان داد که کوآنزیم کیوتن می تواند به طور موثری شدت، مدت زمان و میزان حملات میگرن را در بزرگسالان مبتلا به میگرن کاهش دهد.
کوآنزیم کیوتن (CoQ10) و بهبود عملکرد ورزشی
عملکرد فیزیکی بدن به انرژی عضلات وابسته است. کیوتن با بهبود عملکرد میتوکندری و کاهش استرس اکسیداتیو، انقباض موثر عضلات را تسهیل کرده و به کاهش خستگی حین ورزش کمک می کند. این موضوع پتانسیل بالایی برای بهبود رکوردها و توان ورزشی افراد دارد.
کوآنزیم کیوتن (CoQ10) و کمک به مدیریت دیابت
استرس اکسیداتیو می تواند باعث آسیب سلولی شده و در نتیجه، بیماری های متابولیک مانند دیابت و مقاومت به انسولین ایجاد شوند. یک بررسی کلی در سال 2024 نشان می دهد که کوآنزیم کیوتن (CoQ10) ممکن است به بهبود حساسیت به انسولین و تنظیم سطح قند خون کمک کند.
همچنین، در مقایسه با دارونما، کوآنزیم کیوتن ممکن است نشانگرهای استرس اکسیداتیو در بدن را نیز کاهش دهد.
آیا کوآنزیم کیوتن (CoQ10) نقشی در پیشگیری از سرطان دارد؟
کوآنزیم کیوتن ممکن است با کاهش استرس اکسیداتیو، در پیشگیری از سرطان نقش داشته باشد. اگرچه تحقیقات بیشتری در این زمینه مورد نیاز است، برخی مطالعات نشان می دهند که سطح پایین کوآنزیم کیوتن می تواند با افزایش خطر ابتلا به برخی از انواع سرطان مرتبط باشد.
بر اساس برخی مطالعات آزمایشگاهی، کوآنزیم کیوتن ممکن است رشد سلول های سرطانی را مهار کند. نکته جالب اینجاست که افراد مبتلا به سرطان اغلب سطوح پایین تری از کوآنزیم کیوتن (CoQ10) دارند.
برخی از مطالعات قدیمی تر نشان می دهند که سطوح پایین کوآنزیم کیوتن ممکن است با افزایش خطر ابتلا به برخی از انواع سرطان، از جمله سرطان پستان و پروستات، مرتبط باشد. مطالعات جدیدتر این ارتباط را در مورد سرطان ریه نیز مطرح کرده اند.
با این حال، موسسه ملی بهداشت (NIH) اعلام کرده است که کوآنزیم کیوتن (CoQ10) به عنوان یک درمان سرطان شناخته نشده است؛ بنابراین قبل از ادعای قطعی، تحقیقات بیشتری باید انجام شود.
کوآنزیم کیوتن (CoQ10) و فواید آن برای سلامت مغز
با افزایش سن، عملکرد میتوکندری ها کاهش می یابد که می تواند منجر به مرگ سلول های مغزی شده و به بروز بیماری هایی مانند آلزایمر و پارکینسون کمک کند.
مغز به دلیل محتوای بالای اسیدهای چرب و نیاز به اکسیژن، مستعد استرس اکسیداتیو است.
این استرس اکسیداتیو، تولید ترکیبات مضر را افزایش می دهد که می تواند بر حافظه، شناخت و عملکردهای فیزیکی تأثیر بگذارد. تحقیقات سال 2024 سطوح پایین کوآنزیم کیوتن (CoQ10) در خون را با افزایش سموم عصبی به دلیل تجمع برخی پروتئین ها در مغز مرتبط می داند.
بر اساس برخی از مطالعات حیوانی در سال های 2019 و 2021، کوآنزیم کیوتن ممکن است با کاهش ترکیبات مضر در بدن، روند پیشرفت بیماری های آلزایمر و پارکینسون را کند نماید.
با این حال، برای اثبات فواید بالقوه، تحقیقات بیشتری بر روی انسان مورد نیاز است.
تاثیر محافظتی کوآنزیم کیوتن (CoQ10) بر ریه ها
افزایش آسیب اکسیداتیو در ریه ها و کاهش محافظت آنتی اکسیدانی، از جمله سطوح پایین کوآنزیم کیوتن (CoQ10)، می تواند منجر به بیماری های ریوی مانند بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) و آسم شود.
علاوه بر این، تحقیقات سال 2021 نشان داده است که افراد مبتلا به این بیماری ها، سطوح بالاتری از کوآنزیم کیوتن اکسید شده در ریه های خود دارند که نشان دهنده ی افزایش استرس اکسیداتیو است.
مطالعه دیگری نشان داد که مصرف مکمل کوآنزیم کیوتن (CoQ10) و کراتین، ترکیبی که در سلول های عضلانی یافت می شود، ممکن است عملکرد، احساس تنگی نفس و ترکیب بدن را در افراد مبتلا به COPD بهبود بخشد.
چه مقدار کوآنزیم کیوتن (CoQ10) باید مصرف کنیم؟
کوآنزیم کیوتن (CoQ10) معمولاً به خوبی تحمل می شود و عوارض جانبی جدی ای ندارد. این ماده در دو شکل مختلف یوبی کینول و یوبی کوینون وجود دارد. مطالعات فعلی تفاوت قابل توجهی بین یوبی کینول و یوبی کینون از نظر جذب نشان نمی دهند.
مکمل های CoQ10 در دوزهای مختلفی از 30 تا 600 میلی گرم در دسترس هستند، اما بهتر است فقط طبق دستورالعمل مصرف شوند.
مطالعات مرتبط با سلامت قلب معمولاً از دوزهای 100 تا 400 میلی گرم در روز استفاده می کنند، در حالی که از دوزهای 600 تا 3000 میلی گرم برای درمان برخی اختلالات عصبی استفاده شده است.
با این حال، مصرف 200 میلی گرم دو بار در روز همراه با غذا، دوز متوسطی است که برای حفظ سطح درمانی کوآنزیم کیوتن (CoQ10) در خون برای اکثر افراد مورد نیاز است.
از آنجا که کوآنزیم کیوتن یک ترکیب محلول در چربی است، جذب آن آهسته و محدود است. با این حال، مصرف مکمل های کوآنزیم کیوتن (CoQ10) همراه با غذا می تواند به جذب بهتر آن در بدن کمک کند. همچنین، کپسول های ژل نرم، کارآمدتر از سایر اشکال آن جذب می شوند.
علاوه بر این، برخی از محصولات شکل تجزیه شده کوآنزیم کیوتن (CoQ10) یا ترکیبی از آن و روغن ها را برای بهبود جذب ارائه می دهند.
آیا می توان کوآنزیم کیوتن (CoQ10) را از طریق غذا دریافت کرد؟
در حالی که می توانید به راحتی کوآنزیم کیوتن (CoQ10) را به عنوان مکمل مصرف کنید، می توانید آن را در غذاهای خاصی نیز بیابید.
غذاهای زیر حاوی کوآنزیم کیوتن هستند:
- برخی گوشت ها: مانند گوشت قلب، جگر و کلیه.
- برخی از گوشت ماهیچه ها: گوشت گوسفند، گاو و مرغ.
- ماهی های چرب: قزل آلا، شاه ماهی، ماهی خال مخالی و ساردین.
- حبوبات: سویا، عدس و بادام زمینی.
- آجیل و دانه ها: دانه های کنجد و پسته.
- روغن ها: روغن سویا و کانولا.
علاوه بر غذاهای ذکر شده در بالا، برخی از انواع میوه ها، سبزیجات، محصولات لبنی و غلات نیز حاوی کوآنزیم کیوتن هستند، اگرچه به مقدار بسیار کمتری.
نتیجه گیری
کوآنزیم Q10 ترکیبی حیاتی است که با حمایت از نیروگاه های انرژی سلول، نقش مهمی در سلامت قلب، تنظیم قند خون و محافظت از مغز و پوست ایفا می کند. اگرچه مصرف آن به شکل مکمل معمولاً به خوبی تحمل می شود، اما دریافت آن از طریق منابع غذایی مانند انواع گوشت ها، ماهی های چرب، روغن ها و مغزها اولویت دارد. در صورت تمایل به مصرف مکمل، حتماً از محصولات باکیفیت استفاده کرده و پیش از شروع، برای تعیین دوز دقیق با پزشک مشورت نمایید.
پرسش های متداول
اگر هر روز کوآنزیم کیوتن (CoQ10) مصرف کنیم چه اتفاقی می افتد؟
به نظر می رسد مصرف مکمل کوآنزیم کیوتن (CoQ10) حتی در دوزهای تا 1200 میلی گرم نیز برای انسان به خوبی قابل تحمل است. با این حال، بهتر است فقط طبق دستورالعمل مصرف شود.
ممکن است دچار بی خوابی یا سوء هاضمه شوید و در صورت مصرف داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین و برخی داروهای سرطان، نباید آن را مصرف کنید.
آیا مصرف کوآنزیم کیوتن (CoQ10) عوارضی هم دارد؟
کوآنزیم کیوتن (CoQ10) ممکن است اثربخشی وارفارین را کاهش دهد و با برخی از داروهای فشار خون و سرطان تداخل داشته باشد.
چه ویتامین هایی را نباید با کوآنزیم کیوتن (CoQ10) مصرف کرد؟
تحقیقات زیادی در مورد تداخل کوآنزیم کیوتن (CoQ10) با سایر مکمل های ویتامینی وجود ندارد. تحقیقات موجود نشان می دهد که احتمالاً بی خطر و حتی مفید است. با این حال، بهتر است قبل از مصرف کوآنزیم کیوتن (CoQ10) با پزشک خود صحبت کنید و او را در مورد هرگونه دارو یا مکمل دیگری که مصرف می کنید، مطلع سازید.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.