خار پاشنه یک برجستگی و زائده استخوانی در قسمت زیرین استخوان پاشنه پا است که در محل اتصال رباط کف پا تشکیل می شود. این عارضه معمولاً خود به خود دردناک نیست، بلکه پاسخ مکانیکی بدن به التهاب و فشار مزمن در بافت های نرم اطراف پاشنه است. درد شدیدی که افراد، صبح هنگام احساس می کنند، عمدتاً ناشی از التهاب بافت های کف پا است که در کنار خار پاشنه رخ می دهد. در ادامه اطلاعاتی درباره علائم و علل بروز خارپاشنه، نحوه تشخیص و درمان آن ارائه می شود.
خار پاشنه چیست؟
خار پاشنه، یک زائده استخوانی در ناحیه پاشنه است که در قسمت زیرین پاشنه پا، جایی که استخوان پاشنه به رباط کف پا (فاشیای پلانتار) متصل می شود، ایجاد می شود. خار پاشنه تقریباً 15 درصد از افراد را تحت تاثیر قرار می دهد.
خار پاشنه به مرور زمان ایجاد می شود. بیشتر افراد تا زمانی که برای درد پاشنه به پزشک مراجعه نکنند، متوجه وجود آن نمی شوند. اگرچه خار پاشنه را می توان با جراحی برداشت، اما پزشکان معمولاً درمان های غیرجراحی را برای کاهش علائم ناشی از آن توصیه می کنند.
آیا خار پاشنه همان التهاب فاشیای کف پا است؟
خار پاشنه و التهاب بافت کف پا (پلانتار فاسئیت) شرایط مرتبطی هستند، اما یکسان نیستند. این دو وضعیت چگونه به هم مرتبط می شوند:
- التهاب فاشیای کف پا: زمانی رخ می دهد که رباط کف پا (فاشیای پلانتار) که بین پاشنه و سینه پا کشیده شده است، بر اثر استفاده بیش از حد دچار کشیدگی یا پارگی شود. اگر دچار التهاب فاشیای کف پا باشید، احتمالاً درد شدید و خنجری در پاشنه پا احساس خواهید کرد که در طول روز می آید و می رود. این درد پس از کمی راه رفتن کاهش می یابد، اما پس از نشستن و دوباره برخاستن، دوباره باز می گردد.
- خار پاشنه: می تواند به عنوان واکنشی به فشار و التهاب ناشی از التهاب فاشیای کف پا (بافت کف پا) ایجاد شود. با گذشت زمان، بدن با ساخت بافت استخوانی اضافی به این فشار پاسخ می دهد. این بافت اضافی به خار پاشنه تبدیل می شود. بیشتر افراد دردی از خار پاشنه احساس نمی کنند، اما در صورت احساس درد، شبیه به درد ناشی از التهاب فاشیای کف پا است.
علائم ابتلا به خار پاشنه
خار پاشنه اغلب علامتی ندارد. اما در برخی موارد، خار پاشنه می تواند با درد متناوب یا مزمن، به ویژه هنگام راه رفتن، دویدن آهسته یا دویدن، همراه باشد. این درد زمانی ایجاد می شود که در محل تشکیل خار، التهاب به وجود آید. به طور کلی، علت اصلی درد، خود خار پاشنه نیست، بلکه آسیب به بافت نرم مجاور آن است.
بسیاری از افراد، درد ناشی از خار پاشنه و التهاب فاشیای کف پا (بافت کف پا) را شبیه فرو رفتن چاقو یا سوزن در کف پای خود، هنگام برخاستن از خواب در صبح توصیف می کنند. این درد شدید به مرور زمان به یک درد مبهم تبدیل می شود. آن ها اغلب شکایت دارند که پس از مدتی نشستن و دوباره بلند شدن، همان درد تیز باز می گردد.
علائمی که ممکن است در صورت بروز خارپاشنه ایجاد شود، عبارتند از:
- درد: درد در ناحیه پاشنه، به ویژه هنگامی که فرد پس از استراحت (مثل صبح یا بعد از مدت طولانی نشستن) برای اولین بار وزن خود را روی پا می اندازد. این درد ممکن است با فعالیت کمتر شود، اما پس از ورزش یا ایستادن طولانی مدت دوباره بازگردد.
- حساسیت به لمس: ممکن است ناحیه پاشنه نسبت به لمس یا فشار، حساس و دردناک باشد.
- تورم: در برخی موارد، التهاب و تورم در ناحیه پاشنه رخ می دهد.
- مشکل در راه رفتن: درد می تواند راه رفتن یا انجام فعالیت هایی که به پاشنه فشار می آورند را دشوار کند.
- احساس برآمدگی: برخی افراد می توانند یک برآمدگی استخوانی را در قسمت زیرین یا پشت پاشنه خود حس کنند.
- بی حسی، سوزش یا مورمور شدن: در موارد نادر، تحریک عصبی ناشی از خار پاشنه می تواند این احساسات را ایجاد کند.
علل بیماری
خار پاشنه در واقع پاسخ بدن شما به فشار و کشیدگی وارده بر رباط ها و تاندون های پا است. به عنوان مثال، هنگامی که دچار التهاب فاشیای کف پا (بافت کف پا) می شوید، بدن شما با ایجاد خار پاشنه به این فشار واکنش نشان می دهد.
همچنین، خار پاشنه می تواند در اثر پارگی مکرر پوشش استخوان پاشنه یا ابتلا به اختلالات راه رفتن ایجاد شود. (اختلال راه رفتن زمانی است که یک بیماری یا عارضه بر تعادل و هماهنگی شما تأثیر می گذارد و مانع از راه رفتن طبیعی شما می شود.)
عوامل خطرساز (ریسک فاکتورها)
عوامل خطر ساز در ایجاد خار پاشنه عبارتند از:
- التهاب فاشیای کف پا یا التهاب تاندون آشیل
- دویدن روی سطوح سخت یا سایر فعالیت های ورزشی با شدت بالا
- استفاده از کفش های نامناسب یا کهنه و فرسوده
- اضافه وزن
- مشکلات فیزیکی پا مانند صافی کف پا یا قوس زیاد کف پا
- ایستادن بیش از حد طولانی، به ویژه روی سطوح سخت
عوارض بیماری
اگرچه خار پاشنه اغلب بدون علامت است، اما اگر باعث التهاب و تحریک بافت های اطراف خود شده و درمان صورت نگیرد، می تواند منجر به عوارض متعددی گردد. این عوارض شامل افزایش درد، محدودیت حرکتی، تغییر در الگوی راه رفتن و احتمال بروز سایر مشکلات پا می شوند.
- افزایش درد: درد ناشی از خار پاشنه ممکن است با گذشت زمان، به خصوص با فعالیت های تحمل کننده وزن مانند راه رفتن یا ایستادن، بیشتر و شدیدتر شود.
- محدودیت حرکتی: درد و ناراحتی می تواند حرکت را محدود کرده و راه رفتن یا شرکت در فعالیت های بدنی را دشوار سازد.
- تغییر الگوی راه رفتن: درد می تواند باعث تغییر در الگوی راه رفتن فرد شود و منجر به لنگیدن یا سایر ناهنجاری های حرکتی گردد.
- سایر مشکلات پا: خار پاشنه می تواند به بروز یا تشدید شرایط دیگری مانند پینه پا، پیچ خوردگی مچ پا و حتی شکستگی ها کمک کند.
- آسیب به بافت نرم: حضور خار و تداوم فشار می تواند موجب تحریک و التهاب مزمن بافت های اطراف پاشنه شود.
- افزایش درد آرتروز: خار پاشنه می تواند درد ناشی از آرتروز موجود در پا را تشدید کند.
- سندروم تونل تارسال: در برخی موارد، خار پاشنه ممکن است به فشرده شدن عصب تیبیال پشتی کمک کرده و منجر به سندروم تونل تارسال شود.
- به دام افتادن عصب: خار می تواند به طور بالقوه باعث به دام افتادن یا فشرده شدن اعصاب در پا شده و موجب درد، بی حسی یا مورمور شدن گردد.
- پینه و میخچه: تغییر در الگوی راه رفتن و توزیع فشار به دلیل خار پاشنه می تواند منجر به ایجاد پینه و میخچه در پا شود.
- عوارض جراحی: در صورتی که نیاز به جراحی باشد، عوارض احتمالی مانند عفونت، آسیب عصبی یا تداوم درد وجود دارد.
تشخیص خار پاشنه
پزشکان معمولاً پای شما را معاینه می کنند و در مورد فعالیت های بدنی که ممکن است باعث درد پاشنه شما شده باشد، سوال می پرسند. در نهایت، استفاده از اشعه ایکس (رادیوگرافی) یکی از رایج ترین روش ها برای تشخیص خار پاشنه است.
گاهی رادیوگرافی، تکه استخوانی را نشان می دهد که از پاشنه بیرون زده است، در گذشته گمان می رفت درد پاشنه ناشی از آن می باشد و به همین دلیل آن را با عمل جراحی برمی داشتند. اما بعضی افراد با همین مشکل هیچ گونه دردی ندارند.
درمان خار پاشنه
پزشکان خار پاشنه را به همان روشی درمان می کنند که التهاب فاشیای کف پا (بافت کف پا) را درمان می کنند. دلیل این امر این است که درد پاشنه ای که به خار پاشنه نسبت داده می شود، در واقع ناشی از التهاب فاشیای کف پا است. درمان علائم التهاب فاشیای کف پا می تواند درد مرتبط با خار پاشنه را تسکین دهد. درمان های معمول عبارتند از:
- استراحت دادن به پاشنه پا: اگر می دوید یا آهسته می دوید، استراحت کردن به درد پاشنه شما کمک می کند.
- استفاده از کمپرس سرد یا یخ: گذاشتن یخ روی قسمت زیرین پا می تواند به تسکین درد پاشنه کمک کند.
- مصرف داروهای ضد التهابی خوراکی: مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک
- پوشیدن کفش یا کفی هایی که از قوس کف پا حمایت کرده و با ایجاد بالشتک در قسمت زیرین پا، از فاشیای پلانتار محافظت می کنند.
آیا برای خار پاشنه به جراحی نیاز خواهم داشت؟
خار پاشنه ممکن است به عنوان بخشی از جراحی التهاب فاشیای کف پا برداشته شود، اما پزشکان به ندرت جراحی را صرفاً برای برداشتن خار پاشنه انجام می دهند.
آیا خار پاشنه بدون جراحی از بین می رود؟
پس از تشکیل، خار پاشنه دائمی است. جراحی تنها راه برداشتن خار پاشنه است. از آنجایی که خار پاشنه معمولاً دردناک نیست، درمان شرایطی که باعث ایجاد خار پاشنه شده است، باید به تسکین درد پاشنه شما کمک کند.
پیشگیری از بروز خارپاشنه
تغییراتی که می توانید همین حالا اعمال کنید
- اگر می دوید یا آهسته می دوید، سطوح نرم مانند چمن و پیست را به سطوح سخت مانند پیاده روها و آسفالت ترجیح دهید.
- کفش هایی بپوشید که اندازه مناسبی داشته باشند و از قوس کف پای شما حمایت کنند.
- هنگام راه رفتن روی کفپوش های چوبی یا سرامیکی، دمپایی یا کفش بپوشید.
- نحوه راه رفتن خود را طوری تنظیم کنید که فشار کمتری به پاشنه های شما وارد شود.
تغییراتی که می توانید به مرور زمان اعمال کنید
- وزن خود را کاهش دهید تا فشار کمتری به پای خود وارد کنید.
- روال روزانه خود را تغییر دهید تا کمتر روی پاهای خود باشید.
مواردی که نمی توانید تغییر دهید
- با افزایش سن، نیام کف پای شما انعطاف پذیری کمتری پیدا می کند، بیشتر مستعد آسیب می شود و احتمال ابتلا به التهاب فاشیای کف پا افزایش می یابد.
- به تدریج لایه های چربی محافظ طبیعی در قسمت زیرین پاها از دست رفته است.
- داشتن پای صاف یا قوس بیش از حد کف پا.
اگر خار پاشنه دارم، چگونه از خود مراقبت کنم؟
هنگامی که خار پاشنه ایجاد شود، همیشگی خواهد بود. خوشبختانه، خار پاشنه به طور کلی دردناک نیست. اما باید برای مدیریت علائم مرتبط با خار پاشنه برنامه ریزی کنید. در اینجا چند قدم وجود دارد که می توانید بردارید:
- فعالیت هایی که درد پاشنه شما را بدتر می کنند، کاهش دهید.
- مطمئن شوید که کفش های مناسبی دارید که از قوس کف پای شما حمایت می کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر درمان درد پاشنه شما موثر به نظر نمی رسد، با پزشک خود صحبت کنید. در حالی که خار پاشنه همیشه دردناک نیست، درد مداوم پاشنه پا ممکن است نشانه ای از این باشد که زمان آن رسیده است که درمان های دیگری را امتحان کنید یا مشکلات احتمالی دیگر را بررسی کنید.
چه سوالاتی را باید از پزشک بپرسم؟
- چرا خار پاشنه دارم؟
- برای خار پاشنه من چه کاری می توانید انجام دهید؟
- آیا خار پاشنه من از بین خواهد رفت؟
- اگر خار پاشنه من باعث درد پاشنه من نمی شود، پس چه چیزی باعث آن می شود؟
- چه درمان هایی می توانند مشکلی که باعث ایجاد خار پاشنه من شده است را برطرف کنند؟
دیدگاه خود را به اشتراک بگذارید.