واکسن کزاز، سیاه سرفه و دیفتری (معروف به واکسن سه گانه یا ثلاث)، از دسته واکسن های ترکیبی است که همان طور از نام آن مشخص است به جلوگیری از ابتلا به سه بیماری کزاز، سیاه سرفه و دیفتری در افراد بین 10 تا 64 ساله کمک می کند. در ادامه اطلاعاتی درباره موارد و نحوه تزریق واکسن سه گانه، عوارض جانبی و تداخلات دارویی آن ارائه می شود.
موارد مصرف
واکسن سه گانه برای ایجاد ایمنی در مقابل دیفتری، کزاز و سیاه سرفه، در کودکان بین 6 هفته تا 7 سال تزریق می شود.
واکسیناسیون بهترین راه برای ایجاد ایمنی در مقابل این بیماری های تهدید کننده می باشد. واکسن ها باعث می شوند بدن آنتی بادی هایی را برای مقابله با این بیماری ها، ایجاد کند.
زمان و نحوه مصرف
پیش از دریافت واکسن، اطلاعات موجود بر روی واکسن را مطالعه کنید و اگر سوالی داشتید، از مسئول بهداشت یا پزشک خود بپرسید.
واکسن سه گانه به شکل عضلانی در قسمت فوقانی بازو یا ران، توسط مسئول بهداشت تزریق می شود.
واکسن ها معمولاً در چند نوبت تزریق می شوند تا بتوانند بهترین ایمنی را در بدن ایجاد کنند. از برنامه های ارائه شده ی واکسیناسیون، پیروی کنید. تمام قرارهای پزشکی را انجام دهید. برای جلوگیری از فراموش کردن قرارها، روزهای مشخص را در تقویم علامت گذاری کنید. ترکیبات مختلفی از واکسن ها وجود دارد که متخصص با توجه به سن، شرایط پزشکی فرد و هرگونه واکنش قبلی نسبت به واکسن ها، بهترین و مناسب ترین ترکیب را برای انتخاب می کند. در مورد خطرات و مزایای این واکسن با پزشک و مسئول بهداشت صحبت شود.
این واکسن می تواند به طور همزمان و با یک سرنگ با سایر واکسن ها مانند هپاتیت ب، تزریق شود.
عوارض جانبی
تب خفیف، تحریک پذیری، استفراغ، بی اشتهایی، خواب آلودگی، اسهال، درد ، تورم یا قرمزی در محل تزریق، می تواند از عوارض جانبی واکسن سه گانه باشد. برای کاهش عوارض از استامینوفن می توانید استفاده کنید. در صورت تداوم یا بدتر شدن هر یک از عوارض، حتماً آن را با پزشک معالج یا پزشک داروخانه مطرح کنید. پس از تزریق واکسن، علائمی مانند غش، سرگیجه، تغییر بینایی یا شنیدن صدای زنگ درگوش، به ندرت در برخی افراد به وجود می آید. اگر فرزندتان هر کدام از این علائم را داشت، فوراً به پزشک مراجعه کنید. نشستن یا دراز کشیدن ممکن است کمک کننده باشد زیرا این علائم، طولانی مدت نیستند.
به یاد داشته باشید که پزشک معالجتان این واکسن را برای شما تجویز کرده چرا که بر این باور است که منافع این دارو بیشتر از عوارض آن است. بیشتر افراد با مصرف این واکسن، دچار عوارض جانبی جدی نمی شوند.
بروز هرگونه عارضه جانبی جدی و نادر، مانند تب شدید 40 درجه سانتی گراد یا بالاتر، گریه مداوم بیش از 3 ساعت، تشنج، بی حالی یا عدم ایجاد واکنش، ضعف عضلانی را بلافاصله به پزشک خود اطلاع دهید.
واکنش آلرژیک بسیار جدی نسبت به این واکسن نادر است. با این حال، در صورت مشاهده علائم واکنش آلرژیک جدی، از جمله: راش پوستی (عارضه های پوستی)، خارش یا تورم (به خصوص در صورت و زبان و گلو)، سرگیجه شدید و مشکلات تنفسی فوراً به پزشک مراجعه کنید.
موارد مذکور، تمام عوارض جانبی واکسن سه گانه را در برنمی گیرد؛ بنابراین در صورت مشاهده هر گونه عارضه جانبی دیگری، آن را به پزشک خود یا پزشک داروخانه اطلاع دهید.
برای دریافت مشاوره پزشکی در مورد عوارض جانبی با مسئول بهداشت خود تماس بگیرید.
تداخلات دارویی
تداخل های دارویی می تواند نحوه ی عملکرد دارو را تغییر داده و خطر بروز عوارض جانبی جدی را افزایش دهد. این یادداشت تمامی تداخلات دارویی واکسن سه گانه را پوشش نمی دهد؛ بنابراین بهتر است نام تمام داروهایی که مصرف می کنید (از جمله داروهای با نسخه و بی نسخه و محصولات گیاهی) را با پزشک خود و پزشک داروخانه در میان بگذارید و بدون تایید پزشک، مصرف هیچ دارویی را شروع یا تمام نکنید، همچنین به هیچ وجه میزان دارو را تغییر ندهید.
برخی از محصولاتی که با واکسن سه گانه (واکسن دیفتری، سیاه سرفه، کزاز) تداخل دارند، عبارتند از: داروهایی تضعیف کننده سیستم ایمنی (از جمله سیکلوسپورین، تاکرولیموس، داروهای شیمی درمانی، کورتیکواستروئیدها مانند پردنیزون)، واکسن هایی که اخیرا زده شده است (به عنوان مثال ، واکسن توکسوئیدی دیفتری / کزاز).
سوء مصرف
امکان پذیر نمی باشد.
توجه
ترکیبات مختلفی از واکسن ها وجود دارد که متخصص با توجه به سن کودک، شرایط پزشکی و هرگونه واکنش قبلی نسبت به واکسن ها، بهترین و مناسب ترین ترکیب را برای کودک انتخاب می کند. به همین دلیل باید در مورد خطرات و مزایای آن با پزشک صحبت شود.
سابقه عفونت با کزاز یا دیفتری همیشه در برابر عفونت های آینده با این باکتری ها محافظت نمی کند. در صورت تجویز پزشک، کودکتان باید دوباره این واکسن را دریافت کند.
دوز فراموش شده
دریافت واکسن مطابق برنامه واکسیناسیون اهمیت دارد واکسنی را که کودکتان دریافت کرده است را یادداشت کنید.
نگهداری
این دارو در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگهداری شود. از نگهداری دارو در حمام خودداری شود. تمام داروها باید از دسترس کودکان و حیوانات دور بمانند.
دارو ها را به درون توالت و فاضلاب نریزید، مگر آن که دستورالعملی برای انجام آن ذکر شده باشد. در صورت منقضی شدن دارو و یا عدم نیاز به آن، با یک روش مناسب آن را دور بریزید.
پرسش های متداول
واکسن ثلاث چیست؟
واکسن ثلاث که به عنوان واکسن سهگانه نیز شناخته میشود، برای پیشگیری از سه بیماری خطرناک یعنی دیفتری، کزاز و سیاهسرفه طراحی شده است. این واکسن معمولاً در دوران نوزادی و کودکی تزریق میشود و ایمنی بلندمدتی در برابر این بیماریها ایجاد میکند.
- دیفتری: عفونت باکتریایی که گلو و راههای تنفسی را تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند منجر به مشکلات قلبی و عصبی شود.
- کزاز: یک بیماری ناشی از سم باکتری که باعث انقباضات دردناک عضلانی و در موارد شدید منجر به مرگ میشود.
- سیاهسرفه: یک عفونت باکتریایی بسیار مسری که منجر به سرفههای شدید و طولانی میشود.
واکسن سهگانه به چه کسانی تزریق میشود؟
واکسن سهگانه معمولاً در برنامه واکسیناسیون نوزادان و کودکان قرار دارد. با این حال، در برخی شرایط خاص، این واکسن به بزرگسالان نیز تزریق میشود.
- نوزادان و کودکان: معمولاً در سه نوبت در ماههای ۲، ۴ و ۶ بعد از تولد تزریق میشود.
- بزرگسالان: ممکن است به عنوان یادآور یا پیشگیری (در صورت عدم دریافت واکسن در کودکی) تجویز شود.
نکته: افرادی که دچار نقص ایمنی هستند یا به یکی از اجزای واکسن حساسیت دارند، باید قبل از تزریق با پزشک مشورت کنند.
محل تزریق واکسن سهگانه کجاست؟
محل تزریق واکسن بسته به سن فرد متفاوت است:
- نوزادان و کودکان: معمولاً در عضله ران (ماهیچه وستیوس لترالیس) تزریق میشود.
- بزرگسالان: معمولاً در عضله بازو (عضله دلتوئید) تزریق میشود.
تزریق در عضله به دلیل جذب بهتر و کاهش عوارض جانبی انجام میشود.
عوارض واکسن ثلاث چیست؟
عوارض واکسن ثلاث معمولاً خفیف و موقت هستند و نشاندهنده واکنش طبیعی سیستم ایمنی بدن به واکسن است.
-
عوارض شایع:
- قرمزی و تورم در محل تزریق
- تب خفیف
- خستگی و بیقراری
- درد در محل تزریق
-
عوارض نادر ولی جدی:
- تشنج ناشی از تب بالا
- واکنشهای آلرژیک شدید (آنافیلاکسی)
نکته: در صورت مشاهده علائم شدید، باید فوراً به پزشک مراجعه شود.
واکسن سهگانه بزرگسالان چیست؟
واکسن سهگانه بزرگسالان معمولاً با نام Tdap شناخته میشود و برای تقویت ایمنی در برابر دیفتری، کزاز و سیاهسرفه در بزرگسالان تجویز میشود.
- موارد مصرف واکسن Tdap:
- افراد بالای ۱۸ سال که واکسیناسیون کامل دریافت نکردهاند.
- زنان باردار (معمولاً در هفته ۲۷ تا ۳۶ بارداری)
- افرادی که در تماس نزدیک با نوزادان قرار دارند.
واکسن Tdap چیست؟
واکسن Tdap همان واکسن سهگانه است که برای بزرگسالان و نوجوانان طراحی شده است. این واکسن شامل دوز کمتری از توکسین دیفتری و سیاهسرفه است تا عوارض جانبی کاهش یابد.
- Tdap برای چه کسانی توصیه میشود؟
- نوجوانان ۱۱ تا ۱۲ سال
- بزرگسالانی که بیش از ۱۰ سال از آخرین دوز واکسن آنها گذشته است.
- زنان باردار برای حفاظت از نوزاد در برابر سیاهسرفه.
واکسن DT و تفاوت آن با Tdap چیست؟
واکسن DT: برای کودکان زیر ۷ سال استفاده میشود و شامل دیفتری و کزاز است ولی سیاهسرفه ندارد.
واکسن Tdap: برای بزرگسالان و نوجوانان طراحی شده و شامل دیفتری، کزاز و سیاهسرفه است.
فرق واکسن Tdap و Dtap چیست؟
Dtap: برای نوزادان و کودکان زیر ۷ سال استفاده میشود و حاوی دوز بیشتری از توکسین دیفتری و سیاهسرفه است.
Tdap: برای نوجوانان و بزرگسالان استفاده میشود و دوز کمتری از توکسینها دارد.
واکسن کزاز چیست و چه کاربردی دارد؟
واکسن کزاز برای پیشگیری از بیماری کزاز استفاده میشود. بیماری کزاز معمولاً از طریق زخمهای باز و آلوده به باکتری به بدن منتقل میشود.
دوز یادآوری: هر ۱۰ سال یکبار تزریق مجدد واکسن کزاز ضروری است.
آیا تزریق واکسن کزاز درد دارد؟
ممکن است محل تزریق کمی دردناک باشد و حساسیت خفیفی ایجاد شود. این علائم معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت از بین میروند.
واکسن دیفتری چیست؟
واکسن دیفتری برای پیشگیری از عفونت باکتریایی دیفتری استفاده میشود که میتواند باعث مشکلات تنفسی و قلبی شود.
واکسن پنجگانه چیست؟
واکسن پنجگانه شامل:
- دیفتری
- کزاز
- سیاهسرفه
- هپاتیت B
- هموفیلوس آنفلوانزا نوع B
این واکسن ایمنی در برابر تعداد بیشتری بیماری شایع کودکی ایجاد میکند.
آیا واکسن سهگانه نیاز به یادآوری دارد؟
بله، واکسنهای یادآوری برای تقویت ایمنی لازم هستند:
- کودکان: در ۱۸ ماهگی و ۴ تا ۶ سالگی
- بزرگسالان: هر ۱۰ سال یکبار
دیدگاه خود را به اشتراک بگذارید.