پژوهشهای علمی سالهای اخیر بیش از پیش نشان میدهند که سلامت مغز بهطور جداییناپذیری با وضعیت عروق و قلب مرتبط است. اکنون یک مطالعه جدید علمی هشدار میدهد که چاقی نهتنها برای قلب، بلکه برای مغز نیز میتواند پیامدهایی جدی همراه داشته باشد و بهطور مستقیم خطر ابتلا به «زوال عقل عروقی» را افزایش دهد؛ نوعی از زوال عقل که پس از آلزایمر، دومین شکل شایع این بیماری محسوب میشود.
زوال عقل عروقی زمانی بروز پیدا میکند که جریان خون به مغز کاهش یابد یا بهطور مکرر مختل شود. این اختلالها که اغلب در پی سکته مغزی یا آسیب تدریجی به رگهای خونی مغز رخ میدهند، میتوانند باعث افت حافظه، کاهش توانایی تفکر و تغییرات رفتاری شوند. با توجه به نبود درمان قطعی برای اغلب انواع زوال عقل، پژوهشگران تمرکز ویژهای بر شناسایی عوامل خطر قابل پیشگیری دارند.
در همین راستا، مطالعهای که نتایجش در مجله علمی Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism منتشر شده، به بررسی نقش چاقی در بروز زوال عقل عروقی پرداخته است. پژوهشگران در این تحقیق از روشی پیشرفته به نام «تصادفیسازی مندلی» استفاده کردند؛ روشی که با تکیه بر دادههای ژنتیکی کمک میکند رابطه علت و معلولی میان یک عامل خطر و یک بیماری دقیقتر بررسی شود و اثر عوامل مخدوشکننده کاهش یابد.
محققان با تحلیل دادههای چندین مطالعه بزرگ جمعیتی، از جمله اطلاعات بانک زیستی بریتانیا (UK Biobank)، دریافتند هرچه شاخص توده بدنی (BMI) افراد بالاتر باشد، خطر ابتلا به زوال عقل عروقی نیز افزایش مییابد. نکته مهم این بود که این ارتباط صرفاً یک همبستگی آماری نبود، بلکه شواهدی از نقش علی چاقی در بروز این نوع زوال عقل به دست آمد.
یکی از یافتههای کلیدی این پژوهش، نقش فشار خون بالا بهعنوان عامل واسطه بود. نتایج نشان دادند بخش قابل توجهی از اثر چاقی بر زوال عقل عروقی از طریق افزایش فشار خون اعمال میشود. بهطور مشخص، فشار خون سیستولیک حدود ۱۸ درصد و فشار خون دیاستولیک حدود ۲۵ درصد از این ارتباط را توضیح میدهند. پژوهشگران معتقدند افزایش وزن بهطور مستقیم فشار خون را بالا میبرد و فشار خون بالا نیز با آسیب به رگهای مغزی، زمینه را برای افت عملکرد شناختی فراهم میکند.
دکتر روث فریکه-اشمیت، نویسنده اصلی این مطالعه و استاد دانشگاه کپنهاگ، در توضیح اهمیت این یافتهها میگوید:
«نتایج ما نشان میدهند که اضافهوزن و فشار خون بالا بهطور مستقیم خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش میدهند و همین امر آنها را به اهدافی کلیدی و قابل مداخله برای پیشگیری در سطح جامعه تبدیل میکند.»
پزشکانی که در این پژوهش مشارکت نداشتهاند نیز نتایج را قابل توجه میدانند. دکتر دونگ ترین، پزشک داخلی و مدیر یک کلینیک سلامت مغز در آمریکا، تأکید میکند:
«استفاده از روش تصادفیسازی مندلی بسیاری از سوگیریهایی را که مطالعات قبلی با آن روبهرو بودند کاهش داده است. این نتایج بهطور قوی از این ایده حمایت میکنند که چاقی بهطور مستقیم از طریق مسیرهای عروقی خطر زوال عقل را افزایش میدهد.»
البته پژوهشگران به محدودیتهای مطالعه نیز اشاره کردهاند؛ از جمله اینکه دادهها فقط از افراد با تبار اروپایی به دست آمده و شاخص توده بدنی معیار کاملی برای تفکیک چربی و عضله نیست. با این حال، پیام کلی پژوهش روشن است: مراقبت از وزن و کنترل فشار خون، بهویژه در میانسالی، میتواند نهتنها برای قلب، بلکه برای حفظ سلامت مغز در سالهای بعد نقشی تعیینکننده داشته باشد.
بیماری مرتبط
چاقی
بیماری چاقی نوعی بیماری مزمن و پیچیده است که در نتیجه عوامل مختلفی مانند ژنتیک، محیط، تغذیه و رفتار ایجاد می شود و پیامد های گست...
بیماری مرتبط
زوال عقل (دمانس)
زوال عقل یا دمانس مجموعه ای از علائم پیچیده است که منجر به تحلیل رفتن توانایی شناختی فرد شده و علائم آن از فراموشی فراتر رفته و...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.