سالهاست که پزشکان میدانند آرتریت روماتوئید، یکی از شایعترین بیماریهای خودایمنی، تنها به مفاصل آسیب نمیزند و میتواند خطر ابتلا به مشکلاتی مانند بیماریهای قلبی، پوکی استخوان، اختلالات خواب، اضطراب و افسردگی را نیز افزایش دهد. اما اکنون نتایج دو مقاله علمی جدید نشان میدهند این رابطه ممکن است بسیار پیچیدهتر از آن چیزی باشد که پیشتر تصور میشد. بر اساس این یافتهها، افسردگی و برخی عوامل مرتبط با سبک زندگی نهتنها پیامدهای آرتریت روماتوئید هستند، بلکه ممکن است خود به تداوم و تشدید بیماری، بهویژه در بیمارانی که به درمان پاسخ مناسبی نمیدهند، منجر شوند.
بر اساس آمار سال ۲۰۲۱، حدود ۱۷.۹ میلیون نفر در سراسر جهان با آرتریت روماتوئید زندگی میکردند. این بیماری زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی به اشتباه به بافتهای مفصلی حمله میکند و در نتیجه منجر به، التهاب، درد، و در نهایت آسیب دائمی آنها میشود. با این حال، پژوهشگران در دو مقاله منتشرشده در نشریات Nature Reviews Rheumatology و The Lancet Rheumatology استدلال میکنند که در بسیاری از بیماران، عوامل دیگری نیز در کنار التهاب نقش مهمی در تداوم علائم دارند.
گیورگی ناگی، استاد روماتولوژی و ایمونولوژی دانشگاه سملوایز مجارستان و نویسنده ارشد این پژوهش، میگوید:
«در گذشته، درمان آرتریت روماتوئید تقریباً بهطور کامل بر کنترل التهاب مفاصل متمرکز بود. اما در عمل، بارها بیمارانی را میبینیم که نتایج آزمایش خون آنها کاملاً طبیعی است، با این حال همچنان از درد، خستگی و محدودیت در انجام فعالیتهای روزمره رنج میبرند.»
به گفته او، عواملی مانند افسردگی، چاقی، سیگار کشیدن و اختلالات خواب میتوانند شدت علائم را افزایش دهند و حتی باعث شوند درمانهای رایج اثر کمتری داشته باشند. ناگی توضیح میدهد:
«اگر درد بیمار بیشتر ناشی از افسردگی یا اختلال خواب باشد تا التهاب فعال مفاصل، داروهای معمول آرتریت روماتوئید بهتنهایی نمیتوانند این درد را برطرف کنند.»
پژوهشگران معتقدند این عوامل در کنار بیماری، یک چرخه معیوب ایجاد میکنند. برای مثال، درد شدید باعث میشود بیمار فعالیت بدنی خود را کاهش دهد. کمتحرکی میتواند به اضافهوزن و چاقی منجر شود و چاقی نیز با ایجاد التهاب مزمن خفیف در بدن، روند بیماری را تشدید کند. از سوی دیگر، بیمارانی که با وجود مصرف چندین دارو همچنان بهبود قابلتوجهی تجربه نمیکنند، ممکن است دچار افسردگی شوند. این افسردگی نیز میتواند حساسیت مغز به درد را افزایش دهد و انگیزه بیمار برای مصرف منظم داروها و پیروی از توصیههای درمانی را کاهش دهد.
ناگی در این باره میگوید:
«این مشکلات بهصورت دوطرفه به تداوم بیماری کمک میکنند و بیمار را در یک چرخه فرساینده گرفتار میکنند. نکته امیدوارکننده این است که با هدف قرار دادن عوامل قابلتغییر، مانند اصلاح سبک زندگی یا درمان افسردگی، میتوان این چرخه را شکست؛ حتی گاهی بدون آنکه نیاز به دارویی جدید باشد.»
بر همین اساس، پژوهشگران یک مدل درمانی جدید برای بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید مقاوم به درمان پیشنهاد کردهاند. در این رویکرد، به جای آنکه پزشک پس از شکست یک دارو صرفاً داروی قویتری تجویز کند، ابتدا وضعیت بیمار از جنبههای مختلف بررسی میشود؛ از جمله میزان التهاب واقعی، بیماریهایی مانند افسردگی یا فیبرومیالژیا، کیفیت خواب، پایبندی به درمان، سبک زندگی، وزن، مصرف سیگار و حتی میزان حمایت اجتماعی. سپس در صورت نیاز، علاوه بر روماتولوژیست، روانشناس، متخصص درد، متخصص تغذیه و سایر اعضای تیم درمان نیز در مراقبت از بیمار مشارکت میکنند.
نها پاتیل کومار، درمانگر خانواده و ازدواج که در این پژوهش مشارکت نداشته است، میگوید:
«تعجبآور نیست که افسردگی بتواند علائم بیماریهای روماتیسمی را تداوم ببخشد. میدانیم افسردگی بر نحوه درک و پردازش درد تأثیر منفی میگذارد، پایبندی به درمان را کاهش میدهد و در نهایت به نتایج درمانی ضعیفتر منجر میشود.»
پژوهشگران تأکید میکنند این یافتهها نشان میدهند سلامت روان نباید بخشی جدا از درمان بیماریهای مزمن تلقی شود. به باور آنها، رسیدگی همزمان به وضعیت روانی، سبک زندگی و التهاب مفاصل میتواند کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید را به شکل قابلتوجهی بهبود بخشد و از تجویز غیرضروری داروهای قوی و پرعارضه نیز جلوگیری کند.
بیماری مرتبط
روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید)
روماتیسم مفصلی نوعی بیماری خودایمنی است که با آسیب بر پوشش داخلی مفاصل ایجاد می شود که علاوه بر مفصل ها، می تواند به سایر اندام ...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.