کلیدینیوم سی (کلردیازپوکساید و کلیدینیوم)

کلردیازپوکساید و کلیدینیوم (نام تجاری: کلیدینیوم سی)، از دسته داروهای آرام بخش و ضد اسپاسم است که از دو داروی کلردیازپوکساید (آرام بخش و ضد افسردگی) و کلیدینیوم (ضد اسپاسم) تشکیل شده است. در ادامه اطلاعاتی درباره موارد و نحوه مصرف کلیدینیوم سی، عوارض جانبی و تداخلات دارویی آن ارائه می شود.

نام عمومی: کلردیازپوکساید و کلیدینیوم

نام تجاری: لیبراکس، کلیندکس، کلرودینیوم، کلیدینیوم سی

قرص کلیدینیوم سی برای معده عصبی و سندروم روده تحریک‌پذیر (IBS)

اصطلاح عامیانه «معده عصبی» به وضعیتی اشاره دارد که در آن استرس‌های روحی، اضطراب و فشارهای عصبی مستقیماً از طریق محور مغز-روده (Gut-Brain Axis) باعث ترشح بیش از حد اسید، اسپاسم‌های دردناک معده و دل‌پیچه‌های ناگهانی روده می‌شوند. قرص کلیدینیوم سی (قرص سبز معده) به عنوان داروی خط اول درمان معده عصبی و سندروم روده تحریک‌پذیر (IBS) شناخته می‌شود، زیرا با مکانیسم اثری دوگانه عمل می‌کند:

• مهار اضطراب و آرام‌سازی اعصاب معده (کلردیازپوکساید): با کاهش تکانه‌های استرس‌زای ارسالی از مغز به دستگاه گوارش، از تحریک عصبی دیواره معده و انقباضات ناشی از تنش روانی پیشگیری می‌نماید.
• رفع فوری اسپاسم، دل‌پیچه و نفخ (کلیدینیوم بروماید): با شل کردن مستقیم عضلات صاف معده و روده، دردهای انقباضی پس از غذا، نفخ شدید و دل‌پیچه‌های ناشی از پرکاری روده را برطرف می‌سازد.
• زمان طلایی مصرف: برای اثربخشی کامل، قرص کلیدینیوم سی باید دقیقاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از هر وعده غذایی (صبحانه، ناهار و شام) مصرف شود تا داروی ضداسپاسم پیش از ورود غذا جذب شده و مانع از بروز دل‌درد و تحریک‌پذیری گوارشی گردد.

آیا قرص کلیدینیوم سی اعتیادآور است؟ طول دوره درمان و نحوه قطع

یکی از دغدغه‌های اصلی بیماران، خطر وابستگی به جزء آرام‌بخش این دارو (کلردیازپوکساید) است. طبق راهنماهای بالینی گوارش:

• دوره درمان استاندارد و ایمن: کلیدینیوم سی اصولاً برای درمان‌های دوره‌ای کوتاه‌مدت (معمولاً بین ۲ تا ۴ هفته در فاز حاد شعله‌ور شدن استرس یا IBS) تجویز می‌شود. مصرف دارو در این بازه زمانی هیچ‌گونه وابستگی یا اعتیاد ایجاد نمی‌کند.
• جلوگیری از علائم بازگشتی با قطع تدریجی: در صورتی که دارو برای بیش از یک ماه مصرف شده باشد، نباید مصرف آن به یکباره قطع شود. قطع ناگهانی می‌تواند باعث بازگشت موقت اضطراب، بی‌خوابی یا تشدید کرامپ‌های شکمی شود. پزشک معمولاً دوز را طی یک الی دو هفته به آرامی کاهش داده (Tapering) و سپس قطع می‌نماید.

موارد مصرف

این دارو ترکیبی از 2 دارو کلیدینیوم و کلردیازپوکساید است و همراه با سایر داروها برای کمک به درمان اختلالات معده / روده (مانند زخم، سندرم روده تحریک پذیر (IBS)،عفونت روده) مصرف می شود. کلیدینیوم به کاهش علائم گرفتگی معده و روده کمک می کند و حرکات طبیعی روده و عضلات معده و روده را ریلکس می کند. کلیدینیوم به دسته ای از داروها است که تحت عنوان ضد کولینرژیک / ضد اسپاسم شناخته می شوند، تعلق دارد. کلردیازپوکساید به کاهش اضطراب کمک می کند و با تحت تاثیر قرار دادن مغز، اثر آرام بخشی ایجاد می کند. این دارو به دسته ای از داروها است که تحت عنوان بنزودیازپین شناخته می شوند، تعلق دارد.

مکانیسم اثر دوگانه و هم‌افزای کلردیازپوکساید و کلیدینیوم بروماید: قرص کلیدینیوم سی یک ترکیب سینرژیک هدفمند برای مهار محور مغز-روده (Gut-Brain Axis) است:

• کلردیازپوکساید (۵ میلی‌گرم): یک بنزودیازپین با اثر ملایم است که از طریق تعدیل آلوستریک گیرنده‌های گابا ($GABA_A$) در سیستم عصبی مرکزی، اضطراب و استرس روانی محرک اسپاسم‌های گوارشی و حساسیت احشایی (Visceral Hypersensitivity) را مهار می‌کند.
• کلیدینیوم بروماید (۲.۵ میلی‌گرم): یک آنتی‌کولینرژیک سنتتیک آمونیوم چهارتایی است که با بلوک رقابتی گیرنده‌های موسکارینی $M_3$ در عضلات صاف دستگاه گوارش، هایپرموتیلیته، انقباضات اسپاسمودیک روده و ترشح بیش از حد اسید معده را کاهش می‌دهد. بر اساس مطالعات بالینی منتشرشده در کتابخانه ملی پزشکی آمریکا (PubMed)، این هم‌افزایی سبب تسکین سریع دردهای کرامپی در مبتلایان به روده تحریک‌پذیر ناشی از استرس می‌گردد.

قرص کلیدینیوم سی برای چیست؟ بهترین زمان مصرف

قرص کلیدینیوم سی (که در میان عموم به قرص سبز معده نیز شهرت دارد)، داروی انتخابی در تسکین علائم سندروم روده تحریک‌پذیر (IBS-D)، دردهای کرامپی شکم، گاستریت استرسی، نفخ و زخم‌های پپتیک همراه با اضطراب است.

بهترین زمان مصرف قرص کلیدینیوم سی: برای دستیابی به حداکثر اثر ضد اسپاسم، دارو باید حتماً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از وعده‌های غذایی اصلی (صبحانه، ناهار، شام) و یک دوز هنگام خواب مصرف شود تا با مهار ترشحات و انقباضات معده، از بروز دل‌پیچه و نفخ پس از صرف غذا جلوگیری کند.

زمان و نحوه مصرف

پیش از شروع مصرف کلیدینیوم سی و در هر بار شروع مجدد آن، برگه راهنما دارو را مطالعه نمایید.در صورت داشتن هرگونه سوالی، آن را از پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه بپرسید.

این دارو، با تجویز پزشک، بصورت خوراکی و معمولاً 3 تا 4 بار در روز (30 تا 60 دقیقه قبل از غذا و هنگام خواب) مصرف می شود.

در صورت مصرف داروهای آنتی اسید، آن را بعد از غذا و این دارو را قبل از غذا مصرف کنید.

دوز مصرفی دارو براساس سن، شرایط پزشکی فرد بیمار و میزان پاسخ دهی بدن به درمان تعیین خواهد شد. معمولاً افراد مسن برای کاهش خطرات عوارض جانبی، مصرف این دارو را با دوز کمتری شروع می کنند.

بدون تأیید پزشک، دوز دارو را افزایش ندهید و آن را طولانی تر از زمان تجویز شده توسط پزشک، مصرف نکنید. با انجام این کار نه تنها بیماری تان سریع تر بهبود نخواهد یافت بلکه خطرات ناشی از عوارض جانبی جدی افزایش می یابد.

در صورت قطع ناگهانی مصرف کلیدینیوم سی، ممکن است علائم ترک (مانند لرزش، تعریق، حالت تهوع، تشنج) ایجاد شوند. پزشک برای کمک به جلوگیری از ایجاد این علائم، دوز دارو را به آرامی کاهش می دهد. در صورت استفاده طولانی مدت از این دارو یا مصرف آن در دوزهای بالا، احتمال ایجاد این علائم بیشتر است. در صورت قطع مصرف این دارو، فوراً پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه را مطلع سازید.

مصرف طولانی مدت کلیدینیوم سی، باعث عدم عملکرد مناسب آن می شود و ممکن است نیاز به افزایش دوز یا تغییر داروی مصرفی باشد. درمورد قطع مناسب این دارو با پزشک خود صحبت کنید.

اگرچه کلیدینیوم سی به بسیاری از افراد کمک کرده است اما گاهی اوقات باعث اعتیاد نیز می شود. در صورت ابتلا به اختلال مصرف مواد (مانند سوء مصرف یا اعتیاد به مواد مخدر / نوشیدنی های الکلی) این خطر افزایش خواهد یافت. این دارو را دقیقاً طبق دستورالعمل مصرف کنید تا خطر اعتیاد به آن کاهش یابد. برای کسب اطلاعات بیشتر با پزشک معالج یا پزشک داروخانه مشورت کنید.

در صورت تداوم یا تشدید بیماری، پزشکتان را مطلع سازید.

جدول مقایسه داروهای ضد اسپاسم و کنترل روده تحریک‌پذیر (IBS)

عوارض جانبی

سرگیجه، خواب آلودگی، ضعف، تاری دید، خشکی چشم، خشکی دهان، حالت تهوع، یبوست و نفخ شکم ممکن است رخ دهد. در صورت تداوم یا تشدید هر یک از این عوارض، فوراً پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه را مطلع سازید.

برای از بین بردن خشکی دهان، آب نبات (بدون قند) سفت یا چیپس یخ را بمکید، آدامس (بدون قند) بجوید، آب بنوشید یا از جایگزین بزاق استفاده کنید. برای رفع خشکی چشم، در مورد اشک مصنوعی یا سایر مواد روان کننده چشم با پزشکتان مشورت کنید.

برای جلوگیری از یبوست، فیبر غذایی بخورید، آب کافی بنوشید و ورزش کنید. همچنین ممکن است نیاز به مصرف ملین داشته باشید. از پزشک داروخانه در مورد نوع مناسب ملین برای خود بپرسید.

پزشک متخصص گوارش با ارزیابی جامع شدت علائم گوارشی و اضطراب شما این دارو را برایتان تجویز کرده است چرا که بر این باور است که منافع این دارو از عوارض آن بیشتر است. بیشتر مصرف کنندگان کلیدینیوم سی، دچار عوارض جانبی جدی نمی شوند.

در صورت وقوع هر یک از این عوارض جانبی نامحتمل اما جدی، مانند: کاهش تعریق، پوست خشک / گرم / برافروخته، ضربان قلب سریع / نامنظم، از دست دادن هماهنگی، دشواری در صحبت کردن، غش کردن، حرکات غیر قابل کنترل / غیرمعمول عضلانی، تغییرات ذهنی و خلقی (مانند گیجی، تحریک پذیری، هیجان غیرمعمول، افسردگی، افکار عجیب)، مشکل در ادرار کردن، کاهش توانایی جنسی، علائم عفونت (مانند تب، گلودرد مداوم)، علائم مشکلات کبدی (ادرار تیره، تهوع مداوم، استفراغ، معده / شکم درد، زردی چشم / پوست، خستگی غیرمعمول) فوراً پزشکتان را مطلع سازید.

در صورت وقوع هر یک از عوارض جانبی بسیار جدی، مانند: درد / تورم / قرمزی چشم، تغییرات بینایی (مانند دیدن رنگین کمان در اطراف چراغ ها در شب) به دنبال امدادهای فوری پزشکی باشید.

واکنش آلرژیک بسیار جدی به این دارو نادر است. با این حال، در صورت مشاهده علائم واکنش آلرژیک جدی از جمله: : راش، خارش یا تورم (به خصوص در صورت، زبان یا گلو)، سرگیجه شدید و مشکل تنفسی، به پزشک مراجعه نمایید.

البته موارد مذکور، تمامی عوارض جانبی کلیدینیوم سی را در بر نمی گیرد. در صورت مشاهده علائمی به غیر از موارد بالا، با پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه تماس بگیرید.

موارد احتیاطی و منع مصرف

پیش از مصرف کلیدینیوم سی، در صورت داشتن حساسیت به کلیدینیم یا کلردیازپوکساید یا به سایر بنزودیازپین ها (مانند دیازپام، لورازپام) یا هرگونه حساسیت دیگری، پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه را مطلع سازید. این محصول حاوی اجزا غیرفعالی می باشد که می تواند منجر به ایجاد واکنش های آلرژیک یا سایر مشکلات شود. برای کسب اطلاعات بیشتر با پزشک داروخانه صحبت کنید.

پیش از مصرف کلیدینیوم سی، سوابق پزشکی خود، مخصوصاً موارد: داشتن سابقه شخصی یا خانوادگی از گلوکوم (نوع زاویه بسته)، بزرگ شدن پروستات، دشواری در ادرار کردن به دلیل انسداد دستگاه ادراری، مشکلات معده / روده (مانند حرکات آهسته روده، انسداد، کولیت زخم شونده، عفونت، کاهش اسید معده یا فقدان آن، بیماران ایلئوستومی / کولوستومی مبتلا به اسهال)، تیروئید بیش از حد فعال، مشکلات قلبی (مانند بیماری عروق کرونر، آنژین، نارسایی احتقانی قلب، ضربان قلب سریع / نامنظم، مشکلات قلبی به دلیل خونریزی شدید)، فشار خون بالا، مشکلات سوزش معده (مانند ریفلاکس اسید، فتق هیاتال، مشکلات مری)، مشکل خاص سیستم عصبی (نوروپاتی اتونوم)، میاستنی گراویس، مشکلات کبدی، مشکلات کلیوی، مشکلات تنفسی / ریوی، داشتن سابقه شخصی یا خانوادگی از اختلال مصرف مواد (مانند سوء مصرف یا اعتیاد به مواد مخدر / نوشیدنی های الکلی)، بیماری های روحی / خلقی (مانند افسردگی، افکار خودکشی، روان پریشی، اسکیزوفرنی) و یک بیماری خونی خاص (پورفیری)، به اطلاع پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه برسانید.

کلیدینیوم سی باعث سرگیجه، خواب آلودگی یا تاری دید می شود. الکل یا ماری جوانا (شاهدانه) این سرگیجه یا خواب آلودگی را تشدید خواهند کرد. تا زمانی که نتوانسته اید فعالیت هایی مانند رانندگی، کار با ماشین آلات و سایر فعالیت هایی که نیاز به هوشیاری یا دید واضح دارند را با خیال راحت انجام دهید، از انجامشان خودداری نمایید. از مصرف نوشیدنی های الکلی اجتناب کنید. در صورت استفاده از ماری جوانا (شاهدانه) با پزشک خود صحبت کنید.

کلیدینیوم سی باعث کاهش تعریق و به دنبال آن افزایش گرمازدگی می شود. از انجام کارهایی که ممکن است باعث گرم شدن بیش از حد شما شوند مانند کار سخت یا ورزش در هوای گرم یا استفاده از وان آب گرم خودداری نمایید. وقتی هوا گرم است، مایعات زیادی بنوشید و سبک لباس بپوشید. اگر بیش از حد گرم شدید، به سرعت به دنبال مکانی برای خنک شدن و استراحت باشید. در صورت وجود تب مزمن، تغییرات ذهنی / خلقی، سردرد یا سرگیجه، به دنبال امدادهای فوری پزشکی باشید.

افراد مسن نسبت به عوارض جانبی این دارو مخصوصاً خواب آلودگی، گیجی، هیجان غیرمعمول، مشکلات حافظه، یبوست، مشکلات ادراری، بی ثباتی و خواب آلودگی، حساس تر هستند. گیجی و عدم ثبات، خطر زمین خوردن را افزایش خواهند داد.

مصرف این دارو در دوران بارداری توصیه نمی شود زیرا ممکن است به جنین آسیب برساند. برای کسب اطلاعات بیشتر با پزشکتان مشورت کنید. در صورت باردار شدن در طول مصرف این دارو، فوراً پزشکتان را مطلع سازید.

این دارو می تواند به شیر مادر منتقل شود و اثرات نامطلوبی بر نوزاد شیرخوار بگذارد. قبل از شیردهی با پزشکتات مشورت کنید.

تداخلات دارویی

تداخلات دارویی، نحوه عملکرد داروهای را تغییر می دهند و یا خطر ابتلا به عوارض جانبی جدی را افزایش خواهند داد. این یادداشت حاوی همه تداخلات دارویی کلیدینیوم سی احتمالی نیست. لیستی از تمامی داروهای مصرفی تان (داروهای با نسخه، داروهای بدون نسخه و محصولات گیاهی) بنویسید و آن را در اختیار پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه قرار دهید. بدون تأیید پزشک، مصرف هیچ دارویی را شروع یا تمام نکنید و همچنین دوز آنها را نیز تغییر ندهید.

محصولاتی که با کلیدینیوم سی تداخل دارند عبارتند از: قرص / کپسول پتاسیم، سدیم اکسیبات، داروهایی که تحت تأثیر حرکت کند روده قرار می گیرند (مانند پراملینید).

کلیدینیوم سی بر جذب داروهای دیگر مانند داروهای ضد قارچ های آزول (کتوکونازول، ایتراکونازول)، فرم های آهسته حل شونده دیگوکسین و غیره تأثیر می گذارد. اگر از کتوکونازول یا ایتراکونازول استفاده می کنید، حداقل 2 ساعت قبل از مصرف کلردیازپوکساید / کلیدینیوم، آنها را مصرف کنید.

داروهای سایمتیدین، دی سولفیرام و غیره بر حذف کلردیازپوکساید از بدن تاثیر می گذارند و موجب عدم عملکرد مناسب آن می شوند.

سیگار، سطح کلردیازپوکساید در خون را کاهش می دهد. اگر سیگار می کشید یا اخیراً سیگار را ترک کرده اید، پزشکتان را مطلع سازید.

بسیاری از داروهایی که باعث خشکی دهان و یبوست می شوند، با داروهای آنتی کولینرژیک / ضد اسپاسم مانند کلیدینیوم تداخل دارند. در صورت مصرف داروهای: داروهای آنتی کولینرژیک (مانند آتروپین، گلیکوپیرولات، اسکوپولامین)، داروهای ضد اسپاسم (مانند دیسیکلومین پروپانتلین)، بلادونا آلکالوئیدها، داروهای خاص مورد استفاده در درمان بیماری پارکینسون (مانند تری هکسی فنیدیل)، داروهای خاصی که برای درمان ریتم نامنظم قلب استفاده می شوند (مانند دیسوپیرامید، کینیدین)، مهار کننده های مونو اکسیداز (ایزوکاربوکسازید، لینزولید، متیلن بلو، موکلوبماید، فنلزین، پروکاربازین، راساژیلین، سافینامید، سلجیلین، ترانیل سیپرومین)، فنوتیازین ها (مانند کلرپرومازین)، داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای (مانند آمی تریپتیلین) پزشکتان را مطلع سازید.

مصرف کلیدینیوم سی با سایر محصولاتی که باعث خواب آلودگی یا مشکلات تنفسی می شوند، خطر عوارض جانبی جدی (مانند تنفس آرام / کم عمق، خواب آلودگی شدید / سرگیجه) را افزایش خواهد داد. در صورتی که در حال مصرف داروهای: مسکن های افیونی، داروهای کاهنده سرفه (مانند کدئین، هیدروکودون)، نوشیدنی های الکل دار، ماری جوانا (شاهدانه)، داروهای خواب و یا اضطراب (مانند آلپرازولام، لورازپام، زولپیدم)، شل کننده های عضلانی (مانند کاریزوپرولول، سیکلوبنزاپرین) یا آنتی هیستامین ها (مانند ستریزین، دیفن هیدرامین) هستید، پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه را مطلع سازید.

برچسب روی تمام داروهای خود را بررسی کنید (مانند داروهای آلرژی، سرفه و سرماخوردگی، مکمل های غذایی). زیرا ممکن است حاوی اجزای خواب آور یا تشریع کننده ضربان قلب باشند. نحوه مصرف امن این دارو را از پزشک داروخانه بپرسید.

این دارو ممکن است در برخی از آزمایش های تشخیصی اختلال ایجاد کند و احتمالاً باعث نتایج نادرست شود. اطمینان حاصل کنید که پرسنل آزمایشگاه و کلیه پزشکان از استفاده شما از این دارو مطلع هستند.

سوء مصرف

اگر فردی بیش از حد این دارو را مصرف کند، دچار علائم جدی مانند غش کردن یا دشواری در تنفس می شود. در این هنگام با مرکز فوریت های پزشکی، تماس بگیرید. علائم سوء مصرف این دارو عبارتند از: خواب آلودگی شدید، گرمی / خشکی پوست، تب، سرگیجه شدید، تشنگی شدید، تغییرات ذهنی / خلقی (مانند گیجی، هیجان غیرمعمول)، ضربان قلب سریع / نامنظم، ضعف عضلانی، عدم توانایی در حرکت (فلجی)، تنفس کند، غش کردن و تشنج.

توجه

هرگز این دارو را بصورت سرخود به دیگران تجویز نکنید.

مدیریت اختلالات گوارشی علاوه بر دارو شامل تغییر در سبک زندگی مانند برنامه های کاهش استرس، ورزش، قطع سیگار و تغییر رژیم غذایی نیز می باشد. در مورد تغییرات مفید سبک زندگی با پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه تماس بگیرید.

در صورت مصرف طولانی مدت این دارو، آزمایش های تشخیصی / پزشکی (مانند شمارش کامل سلول های خونی، آزمایش عملکرد کبد) برای بررسی عوارض جانبی به طور دوره ای انجام خواهند شد. برای کسب اطلاعات بیشتر با پزشکتان مشورت کنید.

دوز فراموش شده

در صورت فراموشی مصرف یک دوز از این دارو، به محض به یادآوردن، آن را مصرف کنید؛ اما اگر نزدیک زمان مصرف دوز بعدی بود، از مصرف دوز فراموش شده صرف نظر کنید. همچنین دوز بعدی را به موقع مصرف کرده و برای جبران فراموشی، دوز دارو را دو برابر نکنید.

نگهداری

دارو را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگه دارید. از نگهداری دارو در حمام خوداری کنید. همواره تمام داروها را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید.

هیچ گاه داروها را داخل توالت یا چاه فاضلاب نیندازید مگراینکه در دستورالعمل مصرف آن ذکر شده باشد. در صورت منقضی شدن محصول و یا عدم نیاز به آن، با یک روش مناسب، آن را دور بیندازید.