یک پژوهش علمی تازه نشان میدهد واکنش بدن به قند خون پس از غذا خوردن ممکن است نقش مهمتری از آنچه تاکنون تصور میشد در سلامت مغز و خطر ابتلا به آلزایمر داشته باشد. این مطالعه که توسط گروهی از پژوهشگران بریتانیایی انجام شده و نتایجش در نشریه معتبر Diabetes, Obesity and Metabolism منتشر گردیده، به ارتباطی معنادار میان افزایش قند خون بعد از غذا و افزایش خطر آلزایمر اشاره میکند.
افزایش ناگهانی قند خون یا «اسپایک گلوکز» معمولاً پس از مصرف غذاهای حاوی کربوهیدراتهای ساده و قندهای افزوده رخ میدهد. اگرچه این پدیده بیشتر با دیابت و اختلالات متابولیک شناخته میشود، اما در سالهای اخیر توجه پژوهشگران به اثرات گستردهتر آن، از جمله بر سلامت قلب و مغز، جلب شده است. پیشتر مطالعاتی نشان داده بودند که قند خون بالا، دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین میتوانند با افت عملکرد مغز همراه باشند، اما سازوکار دقیق این ارتباط همچنان نامشخص باقی مانده بود.
در این مطالعه جدید، پژوهشگران بهجای اندازهگیری مستقیم قند خون، سراغ ژنتیک رفتند. آنها دادههای نزدیک به ۳۵۸ هزار نفر از شرکتکنندگان بانک زیستی بریتانیا را تحلیل کردند و بهدنبال ژنهایی گشتند که با افزایش قند خون دو ساعت پس از غذا مرتبط هستند. پژوهشگران از رویکرد «تصادفیسازی مندلی» استفاده کردند، رویکردی که کمک میکند اثر عوامل محیطی و سبک زندگی تا حد زیادی کنار گذاشته شود و تمرکز بر رابطه علت و معلولی احتمالی باقی بماند.
نتایج نشان دادند قند خون یا انسولین در حالت ناشتا، و همچنین مقاومت به انسولین، ارتباطی با خطر آلزایمر ندارند. اما افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد افزایش بیشتر قند خون پس از غذا هستند، تا ۶۹ درصد بیش از دیگران در معرض ابتلا به آلزایمر قرار میگیرند. اندرو میسون، پژوهشگر دانشگاه لیورپول و از نویسندگان این مطالعه، در توضیح اهمیت این یافته میگوید:
«این نتیجه میتواند به شکلگیری راهبردهای پیشگیری آینده کمک کند و نشان میدهد مدیریت قند خون فقط به میانگین آن محدود نمیشود، بلکه به نحوه واکنش بدن به قند پس از غذا خوردن نیز وابسته است.»
به گفته میسون، این تفاوتهای ژنتیکی در حدود ۴۰ درصد جمعیت دیده میشوند و میتوانند توضیح دهند چرا دو نفر با خوردن غذای مشابه، افزایش قند خون متفاوتی را تجربه میکنند. این تفاوتهای ژنتیکی تعیین میکنند بدن هر فرد تا چه حد به انسولین پاسخ میدهد و با چه سرعت و شدتی پس از غذا انسولین ترشح میکند.
پژوهشگران همچنین تصاویر MRI مغز شرکتکنندگان را بررسی کردند، اما نشانهای از آسیب ساختاری مستقیم مرتبط با قند خون بالا نیافتند. همین موضوع باعث شده فرض شود اگر ارتباطی میان اسپایک قند خون و آلزایمر وجود دارد، احتمالاً از مسیرهایی مانند التهاب مزمن، آسیب به رگهای کوچک مغزی یا اختلال در سد خونی-مغزی عمل میکند.
با این حال، خود نویسندگان تأکید میکنند که این یافتهها قطعی نیستند و نیاز به تکرار در جمعیتهای متنوعتر دارند. دکتر دانگ ترین، متخصص داخلی و سلامت مغز که در این پژوهش نقشی نداشته، میگوید:
«اگر این نتایج تأیید شوند، به این معنا نیست که افزایش قند خون بعد از غذا مستقیماً باعث آلزایمر میشود، اما میتواند توجه ما را به قند خون پس از غذا بهعنوان یک عامل قابل اصلاح در سلامت مغز جلب کند.»
به باور متخصصان، چنین یافتههایی میتوانند در آینده به رویکردی جامعتر برای پیشگیری از زوال عقل منجر شوند؛ رویکردی که در کنار عوامل شناختهشدهای مانند فشار خون، فعالیت بدنی و سیگار، سلامت متابولیک و نحوه تحمل گلوکز را نیز در نظر میگیرد.
بیماری مرتبط
آلزایمر
آلزایمر نوعی بیماری عصبی پیش رونده است که به مرور زمان سلول های مغزی تخریب می شوند که نهایتا منجر به زوال عقل شده و باعث ناتوانی...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.