پژوهشگران در مطالعهای جدید دریافتهاند که اسید فیتیک، ترکیبی طبیعی که در بسیاری از مواد غذایی گیاهی مانند لوبیا، عدس، نخود، غلات کامل، مغزها و دانهها یافت میشود، ممکن است نقش مهمی در حفظ سلامت دیواره روده داشته باشد. نتیجه این تحقیق که در نشریه Nature Communications منتشر شده، نشان میدهد این ترکیب میتواند از طریق فعال کردن یک پروتئین کلیدی، به حفظ استحکام سد محافظ روده کمک کند و احتمال بروز آسیبهای شدید به دیواره داخلی روده را کاهش دهد. البته پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها فعلاً در مدلهای حیوانی به دست آمده و برای تأیید اثر آن در انسان به مطالعات بیشتری نیاز است.
دیواره روده یکی از مهمترین خطوط دفاعی بدن به شمار میرود. این لایه بهطور طبیعی اجازه میدهد مواد مغذی جذب جریان خون شوند، اما همزمان از ورود باکتریها، سموم و سایر مواد بالقوه مضر جلوگیری میکند. اگر این سد محافظ آسیب ببیند، نفوذپذیری روده افزایش مییابد و مواد ناخواسته میتوانند وارد خون شوند؛ اتفاقی که باعث تحریک سیستم ایمنی و ایجاد التهاب میشود. این وضعیت با بیماریهایی مانند بیماری سلیاک، بیماری التهابی روده (IBD) و سندرم روده تحریکپذیر (IBS) ارتباط دارد.
در این مطالعه، محققان عملکرد پروتئینی به نام HDAC3 را بررسی کردند؛ پروتئینی که نقش مهمی در تنظیم ژنهای مسئول حفظ ساختار و عملکرد دیواره روده دارد. نتایج نشان دادند اسید فیتیک که با نام InsP6 نیز شناخته میشود، این پروتئین را مستقیماً فعال میکند. در نتیجه، HDAC3 میتواند فعالیت ژنهایی که باعث تضعیف اتصالات میان سلولهای دیواره روده و افزایش التهاب میشوند را مهار کند و به حفظ یکپارچگی این سد دفاعی کمک نماید.
پراسون گوها، استادیار دانشگاه نوادا در لاسوگاس و نویسنده اصلی این پژوهش، درباره این مکانیسم میگوید:
«در مطالعه ما مشخص شد که اسید فیتیک برای فعال شدن پروتئین HDAC3 ضروری است. با فعال شدن این پروتئین، ژنهایی که در حالت عادی بهطور مداوم فعال هستند و باعث تضعیف اتصالات میان سلولهای دیواره روده و در نهایت آسیب به دیواره داخلی روده میشوند، سرکوب خواهند شد.»
به گفته پژوهشگران، زمانی که عملکرد این پروتئین مختل شود، دیواره روده آسیبپذیرتر شده و احتمال التهاب افزایش مییابد. همین یافته باعث شده است پژوهشگران فعال شدن پروتئین HDAC3 بهوسیله اسید فیتیک را به عنوان یک هدف بالقوه برای توسعه درمانهای جدید بیماریهای مرتبط با آسیب دیواره روده در نظر بگیرند. گوها در این باره میگوید:
«مطالعه حیوانی ما نشان میدهد هدف قرار دادن این مسیر میتواند در بیماریهایی مانند IBD نه تنها نفوذپذیری روده را کاهش دهد، بلکه التهاب ناشی از کولیت را نیز محدود کند.»
با این حال، او تأکید میکند که پیش از استفاده از این روش در بیماران، باید حداقل دوز مؤثر، ایمنی و اثربخشی آن در کارآزماییهای بالینی بررسی شود.
اسید فیتیک سالها در منابع علمی به عنوان ترکیبی با خاصیت کاهش جذب مواد معدنی شناخته میشد، زیرا میتواند به آهن، روی و کلسیم متصل شده و جذب آنها را کاهش دهد. اما نتایج این پژوهش نشان میدهند این ترکیب میتواند نقشهای زیستی مهمی نیز ایفا کند. پژوهشگران دریافتند حتی مقادیر بسیار کم اسید فیتیک برای فعال کردن HDAC3 و محافظت از سد روده کافی بوده است.
با این حال، محققان هشدار میدهند که این نتایج به معنای آن نیست که مصرف بیشتر خوراکیهای حاوی اسید فیتیک به تنهایی میتواند بیماریهای روده را درمان یا از آنها پیشگیری کند. عواملی مانند میزان جذب، متابولیسم بدن، شدت بیماری و تفاوتهای فردی میتوانند بر عملکرد این ترکیب تأثیر بگذارند و ممکن است در آینده برای دستیابی به اثر درمانی، به مکملها یا داروهای اختصاصی نیاز باشد.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.