چاقی سالهاست بهعنوان یکی از عوامل خطر اصلی برای بیماریهای قلبی، دیابت و مشکلات کلیوی شناخته میشود، اما اکنون متخصصان میگویند زمان آن رسیده که نگاه به این موضوع تغییر کند. بر اساس نخستین راهنمای بالینی جامع برای سندرم قلبی-کلیوی-متابولیک (CKM)، چاقی دیگر صرفاً یک عامل خطر در کنار سایر عوامل نیست، بلکه میتواند یکی از محرکهای اصلی زنجیرهای از اختلالات باشد که به قلب، کلیهها و سیستم متابولیک بدن آسیب میزنند.
این راهنما که توسط انجمن قلب آمریکا (AHA) و کالج متخصصان قلب آمریکا (ACC) تدوین و در نشریه Circulation منتشر شده است، بر شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر و مداخله پیش از بروز عوارض جدی تأکید دارد. متخصصان معتقدند بسیاری از بیماریهای مزمن که امروزه بهطور جداگانه درمان میشوند، در واقع ریشههای مشترکی دارند و بخشی از یک چرخه بههمپیوسته هستند.
سندرم قلبی-کلیوی-متابولیک مفهومی است که ارتباط میان بیماریهای قلبی-عروقی، بیماری مزمن کلیه، دیابت نوع ۲ و چاقی را توضیح میدهد. برآوردها نشان میدهند نزدیک به ۹ نفر از هر ۱۰ بزرگسال آمریکایی دستکم یکی از مؤلفههای این سندرم را دارند؛ عواملی مانند فشار خون بالا، قند خون بالا، اختلال چربی خون، کاهش عملکرد کلیه یا اضافهوزن. اگر این مشکلات بهموقع کنترل نشوند، میتوانند بهتدریج باعث آسیب گسترده به چندین اندام حیاتی بدن شوند.
یکی از مهمترین نکات مطرحشده در این راهنما آن است که وزن بدن بهتنهایی نمیتواند تصویر کاملی از وضعیت سلامت فرد ارائه دهد. پژوهشگران بهویژه بر نقش چربی احشایی یا چربی تجمعیافته در اطراف اندام داخلی شکم تأکید میکنند؛ نوعی چربی که از نظر متابولیکی بسیار فعال است و میتواند زمینه التهاب مزمن، مقاومت به انسولین و آسیب عروقی را فراهم کند.
در همین زمینه، دکتر کوین شاه، متخصص قلب و مدیر برنامه نارسایی قلبی در مؤسسه MemorialCare Heart & Vascular، توضیح میدهد:
«چربی احشایی مانند یک اندام متابولیکی فعال عمل میکند که سیگنالهای التهابی ترشح میکند و به مرور زمان باعث مقاومت به انسولین و التهاب مزمن میشود.»
به گفته او، همین فرآیندها خطر ابتلا به دیابت، بیماری کلیوی، بیماری قلبی و نارسایی قلبی را افزایش میدهند. او همچنین اشاره میکند که به همین دلیل اندازه دور کمر در برخی افراد میتواند اطلاعات ارزشمندتری نسبت به شاخص توده بدنی (BMI) درباره خطر بیماری ارائه دهد.
راهنمای جدید همچنین رویکرد متفاوتی را برای گفتوگو درباره چاقی پیشنهاد میکند. در حالی که توصیههای گذشته بیشتر بر مدیریت وزن متمرکز بودند، اکنون از پزشکان خواسته شده است اضافهوزن را نه بهعنوان یک مسئله ظاهری، بلکه بهعنوان یک عامل پزشکی مرتبط با آسیب اندام بدن مطرح کنند. هدف این است که بیماران پیش از بروز دیابت، بیماری کلیوی یا مشکلات قلبی از خطرات احتمالی آگاه شوند و فرصت بیشتری برای پیشگیری داشته باشند.
متخصصان تأکید میکنند که اصلاح سبک زندگی همچنان سنگبنای اصلی پیشگیری و درمان است. فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم، خواب کافی، پرهیز از مصرف دخانیات و کنترل فشار خون، قند خون و چربی خون از مهمترین اقداماتی هستند که میتوانند خطر ابتلا به این سندرم را کاهش دهند. در کنار این موارد، برخی داروهای جدید نیز توانستهاند علاوه بر کنترل قند خون، از قلب و کلیهها محافظت کنند.
دکتر شاه درباره اهمیت این رویکرد جدید میگوید:
«بهطور سنتی، بیماری قلبی، بیماری کلیوی، چاقی و دیابت را بهعنوان بیماریهای جداگانه درمان میکنیم. اما چارچوب CKM نشان میدهد این بیماریها ارتباط بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند.»
او معتقد است تشخیص زودهنگام این سندرم به پزشکان اجازه میدهد پیش از بروز آسیبهای غیرقابلبرگشت، با تغییر سبک زندگی و درمانهای مؤثرتر وارد عمل شوند و خطر نارسایی قلبی، نارسایی کلیه و حوادث قلبی-عروقی را در بلندمدت کاهش دهند.
به این ترتیب، پیام اصلی این راهنمای جدید روشن است: مدیریت وزن دیگر فقط به کاهش عدد روی ترازو مربوط نمیشود؛ بلکه بخشی از راهبردی گستردهتر برای حفظ سلامت قلب، کلیهها و متابولیسم بدن در سالهای آینده محسوب میشود.
بیماری مرتبط
چاقی
بیماری چاقی نوعی بیماری مزمن و پیچیده است که در نتیجه عوامل مختلفی مانند ژنتیک، محیط، تغذیه و رفتار ایجاد می شود و پیامد های گست...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.