آیا چربی ترانس لبنیات برای قلب مضر است؟

تاریخ انتشار: 31 خرداد 1405

نتایج پژوهشی جدید نشان می‌دهند چربی ترانس طبیعی لبنیات با افزایش خطر بیماری قلبی، سکته و دیابت نوع ۲ ارتباطی ندارد.

سال‌هاست که نام چربی ترانس با افزایش خطر بیماری‌های قلبی و دیابت گره خورده است؛ به‌طوری که بسیاری از کشورها استفاده از چربی‌های ترانس صنعتی را در مواد غذایی فرآوری‌شده محدود یا ممنوع کرده‌اند. اما نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهند این نگرانی ممکن است درباره همه انواع چربی ترانس صدق نکند. بر اساس این مطالعه، چربی‌های ترانس طبیعی موجود در لبنیات با افزایش خطر بیماری‌های قلبی، سکته مغزی یا دیابت نوع ۲ ارتباطی ندارند. نتایج این پژوهش در نشریه Nutrition Research منتشر شده و با مرور ۲۲ مطالعه انجام‌شده در اروپا، آمریکا و کانادا، به بررسی تأثیر چربی‌های ترانس طبیعی موجود در محصولات لبنی بر سلامت قلب و متابولیسم پرداخته است.

چربی‌های ترانس به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند. نوع نخست، چربی‌های ترانس صنعتی هستند که در گذشته عمدتاً از طریق هیدروژنه کردن روغن‌های گیاهی تولید می‌شدند و تحقیقات متعدد، مصرف آن‌ها را با افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی و دیابت نوع ۲ مرتبط دانسته‌اند. اما نوع دوم، به‌طور طبیعی در دستگاه گوارش نشخوارکنندگانی مانند گاو، گوسفند و بز تولید می‌شود و در محصولاتی مانند شیر، پنیر، کره، ماست و برخی انواع گوشت وجود دارد. سال‌ها این پرسش مطرح بود که آیا این نوع طبیعی نیز همان اثرات زیان‌بار نوع صنعتی را دارد یا خیر.

برای پاسخ به این سؤال، پژوهشگران ابتدا نتایج ۱۰ کارآزمایی تغذیه‌ای را بررسی کردند که در آن‌ها شرکت‌کنندگان روزانه بین ۱.۳ تا ۱۳.۲ گرم چربی ترانس طبیعی از طریق لبنیات دریافت کرده بودند. بررسی‌ها نشان دادند مصرف این مقدار چربی ترانس طبیعی، تفاوت معناداری در کلسترول خون یا سایر شاخص‌های مرتبط با خطر بیماری‌های قلبی ایجاد نمی‌کند.

در مرحله بعد، پژوهشگران ۱۲ مطالعه طولانی‌مدت را بررسی کردند که در آن‌ها هزاران نفر، در برخی موارد برای بیش از ۲۰ سال، تحت پیگیری قرار گرفته بودند. در این مطالعات، میزان چربی‌های ترانس منشأ گرفته از لبنیات در خون افراد اندازه‌گیری و سپس ارتباط آن با ابتلا به بیماری‌های مختلف بررسی شد. نتایج نشان دادند افرادی که سطح بالاتری از این چربی‌ها را در خون خود داشتند، نسبت به سایرین با خطر بیشتر ابتلا به بیماری قلبی، سکته مغزی، مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی یا دیابت نوع ۲ مواجه نبودند.

میشل روتنشتاین، متخصص تغذیه قلب که در این پژوهش مشارکت نداشته، می‌گوید این نتایج برای او غیرمنتظره نبوده است. او توضیح می‌دهد:

«پژوهش‌های قبلی نیز نشان داده‌اند که چربی‌های ترانس طبیعی موجود در لبنیات در بدن رفتاری متفاوت از چربی‌های ترانس صنعتی دارند. همچنین شواهد پیشین نشان می‌دهند که محصولات لبنی، به‌طور کلی، اثر نسبتاً خنثایی بر سلامت قلب و عروق دارند.»

او تأکید می‌کند نکته مهم این مطالعه آن است که حتی با اندازه‌گیری مستقیم نشانگرهای خونی چربی‌های ترانس لبنی نیز ارتباط معناداری با افزایش خطر بیماری‌های قلبی مشاهده نشده است.

به گفته پژوهشگران، یکی از دلایل این تفاوت می‌تواند ساختار شیمیایی متفاوت چربی‌های ترانس طبیعی و صنعتی باشد. دکتر ایان گیونز، استاد تغذیه دانشگاه ریدینگ و از نویسندگان اصلی این مطالعه، در این باره می‌گوید:

«همه اسیدهای چرب ترانس از نظر تأثیر بر سلامت یکسان نیستند. به‌طور کلی، یک گروه به‌صورت صنعتی تولید می‌شود و گروه دیگر به‌طور طبیعی توسط میکروب‌های دستگاه گوارش حیوانات ایجاد می‌شود.»

او معتقد است محدودیت‌های توصیه‌شده برای مصرف چربی ترانس باید تنها بر پایه میزان چربی‌های ترانس صنعتی باشد، نه مجموع همه چربی‌های ترانس موجود در رژیم غذایی.

با این حال، پژوهشگران و متخصصان تأکید می‌کنند که این یافته‌ها به معنای مصرف بی‌رویه لبنیات نیستند. آن‌ها توصیه می‌کنند لبنیات در حد اعتدال و در کنار یک الگوی غذایی سالم شامل سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات، مغزها و دانه‌ها مصرف شود. همچنین انتخاب محصولات لبنی کم‌فرآوری‌شده مانند شیر، ماست ساده و پنیر، به‌جای انواع پرقند یا پرنمک، همچنان بهترین انتخاب برای حفظ سلامت قلب محسوب می‌شود.

محققان در پایان یادآور می‌شوند که اگرچه این پژوهش علمی تفاوت میان چربی‌های ترانس طبیعی و صنعتی را پررنگ‌تر کرده است، اما برای درک دقیق‌تر نقش چربی‌های ترانس طبیعی در سلامت قلب و سوخت‌وساز بدن، انجام مطالعات بیشتر همچنان ضروری خواهد بود.