نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهند مصرف ویتامین D3 با دوز بالاتر در دوران بارداری ممکن است مزایایی فراتر از حفظ سلامت استخوانها داشته باشد و حتی به بهبود عملکرد مغز کودکان در سالهای بعدی زندگی کمک کند. محققان در این مطالعه دریافتند کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری مکمل ویتامین D3 بیشتری دریافت کرده بودند، در سن ۱۰ سالگی در برخی آزمونهای حافظه و تواناییهای شناختی عملکرد بهتری از خود نشان دادهاند.
ویتامین D سالهاست بهعنوان یکی از مهمترین مواد مغذی برای حفظ سلامت استخوانها، عضلات و سیستم ایمنی شناخته میشود. با این حال، شواهد علمی در سالهای اخیر نشان دادهاند که نقش این ویتامین احتمالاً بسیار گستردهتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد. پژوهشهای مختلف ارتباط میان سطوح مناسب ویتامین D و کاهش خطر ابتلا به افسردگی، بیماریهای قلبیعروقی، دیابت نوع ۲، اختلالات شناختی و زوال عقل را مطرح کردهاند. اکنون یک مطالعه جدید نشان میدهد که تأثیر مثبت ویتامین D ممکن است حتی پیش از تولد و از دوران جنینی بر سلامت مغز انسان آغاز شود.
این پژوهش که در نشریه JAMA Network Open منتشر شده، بر پایه دادههای یک کارآزمایی بالینی تصادفی در دانمارک انجام شده است. در این مطالعه حدود ۷۰۰ زن باردار شرکت داشتند که از هفته بیستوچهارم بارداری تا یک هفته پس از زایمان، روزانه یا دوز استاندارد ۴۰۰ واحد بینالمللی ویتامین D3 و یا دوز بالاتر ۲۸۰۰ واحد بینالمللی از این ویتامین را دریافت میکردند.
پژوهشگران سالها بعد عملکرد شناختی نزدیک به ۵۰۰ کودک از این گروه را در سن ۱۰ سالگی ارزیابی کردند. این ارزیابی مجموعهای از تواناییهای ذهنی از جمله حافظه، توجه، سرعت واکنش، سرعت حرکتی و انعطافپذیری شناختی را در بر میگرفت. نتایج نشان دادند کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری ویتامین D3 را با دوز بالاتر دریافت کرده بودند، در آزمونهای حافظه دیداری، حافظه کلامی و انعطافپذیری ذهنی نمرات بهتری کسب کردند.
متخصصان میگویند این یافتهها از نظر بیولوژیکی نیز منطقی به نظر میرسند. دکتر شریل راس، متخصص زنان و زایمان و کارشناس سلامت زنان که در این پژوهش مشارکت نداشته است، در واکنش به نتایج مطالعه گفت:
«ویتامین D همیشه فراتر از یک ویتامین معمولی عمل کرده است.»
او افزود که مزایای بالقوه این ویتامین در پیشگیری از بیماریهای مزمن، افت شناختی، زوال عقل و افسردگی مدتها مورد توجه بوده و اکنون این احتمال مطرح شده است که بخشی از این فواید میتوانند به نسل بعد نیز منتقل شوند.
به گفته راس، گیرندههای ویتامین D در بخشهای مختلف بدن از جمله هیپوکامپ، مرکز اصلی حافظه، وجود دارند. او توضیح داد:
«ویتامین D در رشد نورونها، تولید دوپامین و سروتونین، محافظت ضدالتهابی و مقابله با استرس اکسیداتیو نقش دارد. وجود مقادیر کافی این ویتامین به حمایت از حافظه، یادگیری و عملکرد شناختی کمک میکند.»
به اعتقاد او، همین موضوع میتواند توضیح دهد که چرا سطح مناسب ویتامین D در دوران رشد جنین ممکن است به تکامل بهتر مغز کودک کمک کند.
با وجود این نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران و متخصصان بر لزوم احتیاط در تفسیر یافتهها تأکید دارند. مریدان زرنر، متخصص تغذیه که در این تحقیق نقشی نداشت، خاطرنشان کرد که این نتایج هرچند جالب توجه هستند، اما هنوز برای تغییر توصیههای پزشکی کافی نیستند. او یادآور شد که دوز ۲۸۰۰ واحدی استفادهشده در این مطالعه بهمراتب بالاتر از مقادیر توصیهشده در بسیاری از دستورالعملهای مراقبت دوران بارداری است و هرگونه تصمیم درباره مصرف مکمل باید بهصورت فردی و تحت نظر پزشک انجام شود.
در مجموع، این پژوهش به شواهد روبهرشد درباره اهمیت تغذیه مادر در دوران بارداری میافزاید و نشان میدهد آنچه یک زن باردار مصرف میکند، ممکن است تأثیری ماندگار بر سلامت مغز فرزندش در سالهای بعد داشته باشد. با این حال، دانشمندان تأکید میکنند برای تأیید این یافتهها و تعیین دوز بهینه و ایمن ویتامین D در دوران بارداری، به مطالعات گستردهتری نیاز است.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.