شواهد علمی جدید حاکی از آناند که کنار گذاشتن سیگار ممکن است یکی از مؤثرترین راهها برای محافظت از مغز و کاهش خطر ابتلا به زوال عقل در سالهای بعدی زندگی باشد. محققان در این مطالعه دریافتهاند افرادی که مصرف سیگار را کنار میگذارند، در مقایسه با کسانی که همچنان سیگار میکشند، کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار دارند و روند افت تواناییهای شناختی در آنها نیز کندتر است. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که حفظ وزن در محدوده سالم پس از ترک سیگار میتواند در حفظ این مزایا نقش مهمی ایفا کند.
این مطالعه که در نشریه تخصصی Neurology منتشر شده، دادههای بیش از ۳۲ هزار فرد بالای ۵۰ سال را بررسی کرده است. شرکتکنندگان که در ابتدای پژوهش به زوال عقل مبتلا نبودند، از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۰ تحت پیگیری قرار گرفتند. در این مدت، پژوهشگران بهطور منظم اطلاعاتی درباره وضعیت مصرف سیگار، وزن بدن، سبک زندگی و سوابق پزشکی آنها را جمعآوری کردند و عملکرد شناختی افراد را با آزمونهایی مانند یادآوری کلمات، شمارش معکوس و انجام محاسبات ذهنی سنجیدند.
در پایان دوره مطالعه، نزدیک به ۶ هزار نفر از شرکتکنندگان به زوال عقل مبتلا شده بودند. تحلیل نتایج نشان داد افرادی که در طول این سالها سیگار را ترک کرده بودند، ۱۶ درصد کمتر از افراد سیگاری در معرض ابتلا به زوال عقل قرار داشتند. همچنین خطر زوال عقل در کسانی که پیش از آغاز مطالعه سیگار را کنار گذاشته بودند و افرادی که هرگز سیگار نکشیده بودند نیز پایینتر بود.
پژوهشگران همچنین دریافتند هرچه مدت زمان بیشتری از ترک سیگار میگذرد، مزایای آن برای سلامت مغز بیشتر میشود. بهطوریکه پس از حدود هفت سال دوری از سیگار، خطر ابتلا به زوال عقل تقریباً با کسانی برابری میکند که هرگز سیگار نکشیدهاند.
هوی چن، پژوهشگر دانشکده پزشکی دانشگاه ژجیانگ و نویسنده اصلی این مطالعه، در توضیح یافتهها میگوید:
«در مطالعه ما، مزایای ترک سیگار با گذشت زمان بیشتر میشد.»
او تأکید میکند که پیام کاربردی این نتایج روشن است:
«سیگار را ترک کنید، از نظر بدنی فعال بمانید، تغذیه سالم داشته باشید و سلامت قلبیعروقی و متابولیک خود را مدیریت کنید.»
یکی از جنبههای مهم این پژوهش بررسی تأثیر افزایش وزن پس از ترک سیگار بود. بسیاری از افراد پس از کنار گذاشتن سیگار دچار افزایش وزن میشوند؛ موضوعی که گاهی نگرانیهایی درباره پیامدهای سلامتی آن ایجاد میکند. نتایج نشان دادند افرادی که پس از ترک سیگار وزن کمی اضافه کرده بودند یا افزایش وزن قابل توجهی نداشتند، بیشترین بهره را از نظر سلامت شناختی تجربه کردند. حتی افرادی که پس از ترک سیگار حدود پنج کیلوگرم وزن اضافه کرده بودند، همچنان در مقایسه با افرادی که به سیگار کشیدن ادامه دادند با خطر ابتلا به زوال عقل کمتری مواجه شدند.
اما در گروهی که پس از ترک سیگار افزایش وزن شدیدی را تجربه کرده بودند (حدود 10 کیلوگرم)، مزایای شناختی مشاهدهشده تا حد زیادی از بین رفته بود. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافته نباید بهانهای برای ادامه مصرف سیگار باشد. چن در این باره میگوید:
«ترک سیگار باید همچنان در اولویت باشد. افزایش وزن مختصر پس از ترک امری رایج است و نباید افراد را از این تصمیم منصرف کند. با این حال، پیشگیری از افزایش وزن بیش از حد، ممکن است به حفظ مزایای بلندمدت ترک سیگار برای سلامت مغز کمک کند.»
متخصصان مستقل نیز این نتایج را امیدوارکننده ارزیابی کردهاند. آنوپ سینگ، روانپزشک و متخصص سلامت مغز که در این پژوهش مشارکت نداشته است، میگوید:
«مهمترین پیام این مطالعه شاید این باشد که فواید ترک سیگار به قلب و ریه محدود نمیشود و میتواند به حفظ سلامت مغز در سالهای آینده نیز کمک کند.»
به گفته او، نگرانی از افزایش وزن نباید مانع ترک سیگار شود و بهترین راهکار، همراه کردن این تصمیم با عادتهای سالمی مانند فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، مدیریت استرس و تغذیه متعادل است.
پژوهشگران بر این باورند که مصرف سیگار با ایجاد آسیبهای عروقی، افزایش التهاب مزمن و تشدید استرس اکسیداتیو، زمینه افت عملکرد مغز و بروز مشکلات شناختی را فراهم میکند. به همین دلیل، ترک این عادت نهتنها خطر بیماریهایی مانند سرطان، بیماریهای قلبی و سکته مغزی را کاهش میدهد، بلکه ممکن است یکی از مؤثرترین راهکارها برای محافظت از عملکرد مغز و کاهش خطر زوال عقل در سالهای سالمندی نیز باشد.
بیماری مرتبط
زوال عقل (دمانس)
زوال عقل یا دمانس مجموعه ای از علائم پیچیده است که منجر به تحلیل رفتن توانایی شناختی فرد شده و علائم آن از فراموشی فراتر رفته و...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.