چرا بعضی افراد پس از واکسیناسیون عوارض بیشتری تجربه می‌کنند؟

تاریخ انتشار: 25 مهر 1405

تفاوت در عملکرد سیستم ایمنی ممکن است توضیح دهد چرا برخی افراد پس از واکسیناسیون عوارض شدیدتری را تجربه می‌کنند.

پژوهشی جدید نشان می‌دهد تفاوت‌های ظریف در عملکرد سیستم ایمنی ممکن است توضیح دهد چرا برخی افراد پس از دریافت واکسن، به‌ویژه واکسن‌های کووید ۱۹، عوارض بیشتری را تجربه می‌کنند. با این حال، بروز عوارض شدیدتر لزوماً به معنای اثربخشی بیشتر واکسن نیست و نداشتن عارضه نیز به معنای اثربخشی کمتر آن نخواهد بود.

بیشتر افرادی که واکسن فصلی آنفولانزا یا کووید ۱۹ دریافت می‌کنند، هیچ عارضه‌ای ندارند یا علائم خفیفی را تجربه می‌کنند. با این حال، گروهی از افراد واکنش‌های محسوس‌تری نشان می‌دهند. پژوهشگران مرکز واکسن‌شناسی دانشگاه ژنو و بیمارستان دانشگاهی ژنو در سوئیس، در مطالعه‌ای که نتایج آن در نشریه Science Translational Medicine منتشر شد، به بررسی سازوکارهای احتمالی این تفاوت پرداختند.

در این پژوهش، ۵۱ بزرگسال سالم با میانه سنی ۴۳.۵ سال که دو دوز واکسن کووید ۱۹ مبتنی بر فناوری mRNA دریافت کردند، مورد بررسی قرار گرفتند. پژوهشگران عوارض احتمالی را به مدت یک هفته پس از تزریق هر دوز ثبت کردند.

نتایج نشان دادند تفاوت در شدت و میزان اینترفرونی که در سیستم ایمنی بدن در نتیجه پاسخ به ویروس تولید می‌شود ممکن است در شدت واکنش افراد به واکسن نقش داشته باشد. اینترفرون نوعی پروتئین پیام‌رسان است که سلول‌ها هنگام شناسایی ویروس آزاد می‌کنند تا به سلول‌های دیگر هشدار دهند و آن‌ها را برای مقابله با عامل بیماری‌زا آماده کنند. با این حال، توانایی بدن افراد برای تولید این پروتئین‌ها یکسان نیست.

ناتاشا مادلون، نویسنده اول مطالعه، توضیح داد افرادی که حتی پیش از واکسیناسیون پاسخ طبیعی اینترفرونی فعال‌تری دارند، احتمالاً واکنش‌های شدیدتری نیز به واکسن نشان می‌دهند. این واکنش‌ها می‌توانند به شکل علائمی شبیه سرماخوردگی یا آنفولانزا ظاهر شوند.

پژوهشگران برای بررسی بیشتر این سازوکار، آزمایش‌هایی نیز روی موش‌ها انجام دادند. بر اساس یافته‌ها، پس از دریافت دوز نخست واکسن، آنتی‌بادی‌ها و سلول‌های T آموزش‌دیده برای شناسایی آنتی‌ژن‌ها شکل می‌گیرند. پس از تزریق دوز دوم، این ایمنی اکتسابی می‌تواند سلول‌های ایمنی دیگری به نام مونوسیت‌ها را به‌سرعت فعال کند و در نتیجه، واکنش بدن به واکسن شدت بگیرد.

کلر تامپسون، پزشک عمومی در لندن که در این پژوهش مشارکت نداشت، گفت:

«این مطالعه جدید نشان می‌دهد برخی افراد به‌طور طبیعی مستعد واکنش‌های کوتاه‌مدت به واکسن هستند، زیرا پاسخ اینترفونی سیستم ایمنی ذاتی آن‌ها فعال‌تر است.»

او افزود که ژنتیک، میکروبیوم و التهاب‌های قبلی نیز ممکن است نقش داشته باشند، اما بررسی‌های بیشتری برای تأیید این احتمال‌ها لازم است.

در حال حاضر، راه مشخصی برای پیش‌بینی یا جلوگیری از این واکنش‌های ایمنی وجود ندارد. تامپسون توصیه کرد افراد برای مدیریت علائم معمول، در صورت نیاز استراحت کنند، مایعات کافی بنوشند و در صورت مناسب بودن شرایط، از داروهایی مانند استامینوفن استفاده کنند. به گفته او، بیشتر عوارض واکسن طی چند روز برطرف می‌شوند.

این مطالعه گروه خاصی را که باید از واکسیناسیون خودداری کنند، مشخص نکرده است. همچنین هنوز روشن نیست که آیا سازوکارهای شناسایی‌شده درباره سایر واکسن‌ها نیز صدق می‌کنند یا خیر. افرادی که نگران احتمال بروز واکنش آلرژیک شدید به یکی از ترکیبات واکسن هستند، باید پیش از واکسیناسیون با پزشک مشورت کنند.