محققان می‌گویند کاهش ۸۰ دقیقه‌ای خواب خطر چاقی را افزایش می‌دهد

تاریخ انتشار: 04 مرداد 1405

مطالعه‌ای تازه نشان داد کمبود خفیف اما مداوم خواب خطر چاقی، کاهش تحرک و مشکلات متابولیک را افزایش می‌دهد.

سال‌هاست پژوهشگران می‌دانند کمبود خواب می‌تواند اشتها را افزایش دهد و افراد را به پرخوری سوق دهد، اما بسیاری از مطالعات پیشین شرایطی را بررسی کرده بودند که در آن شرکت‌کنندگان تنها حدود چهار ساعت در شب می‌خوابیدند؛ وضعیتی که در زندگی روزمره کمتر رخ می‌دهد. اکنون نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهند حتی کاهش نه‌چندان زیاد خواب، یعنی حدود ۸۰ دقیقه در هر شب نیز ممکن است به‌مرور باعث افزایش وزن و کاهش فعالیت بدنی شود.

این مطالعه که نتیجه‌اش در نشریه Annals of Internal Medicine منتشر شده است، نشان می‌دهد بزرگسالانی که به مدت شش هفته هر شب به‌طور متوسط ۷۸ دقیقه کمتر از معمول خوابیدند، به‌طور میانگین حدود نیم کیلوگرم وزن اضافه کردند. علاوه بر این، آن‌ها تحرک کمتری در روز داشتند.

برای انجام این پژوهش، محققان ۹۵ فرد بزرگسال که معمولاً هر شب بین ۷ تا ۸ ساعت می‌خوابیدند را بررسی کردند. شرکت‌کنندگان دو دوره شش‌هفته‌ای را پشت سر گذاشتند. در یکی از این دوره‌ها از آن‌ها خواسته شد زمان خواب خود را حدود ۹۰ دقیقه به تعویق بیندازند و در دوره دیگر برنامه خواب عادی خود را حفظ کنند. پژوهشگران با استفاده از مچ‌بندهای هوشمند، خواب و میزان فعالیت بدنی افراد را ثبت کردند و هم‌زمان تغییرات وزن، دور کمر، ترکیب بدن و برخی هورمون‌های مرتبط با اشتها را نیز اندازه گرفتند.

نتایج نشان دادند افرادی که خواب کمتری داشتند، به‌طور متوسط روزانه ۱۷ دقیقه فعالیت کمتری را در طول روز تجربه کردند. این کاهش فعالیت در زنان یائسه حتی به حدود ۳۰ دقیقه در روز رسید. نکته جالب این بود که این کاهش فعالیت فقط به دلیل ساعات بیداری بیشتر نبود، بلکه به نظر می‌رسد کمبود خواب انگیزه یا توانایی افراد برای فعالیت بدنی را نیز کاهش می‌دهد.

ماری-پیر سنت-اونژ، متخصص علوم تغذیه و مدیر مرکز پژوهش‌های خواب و ریتم شبانه‌روزی دانشگاه کلمبیا، می‌گوید:

«مهم‌ترین پیام این مطالعه آن است که کاهش مداوم مدت خواب، می‌تواند به افزایش وزن و افزایش قطر دور کمر منجر شود.»

او همچنین توضیح می‌دهد که افزایش وزن معمولاً زمانی رخ می‌دهد که انرژی دریافتی از غذا بیشتر از انرژی مصرفی باشد. به گفته او، پژوهش‌های قبلی همین گروه نیز نشان داده بودند افراد هنگام کم‌خوابی غذای بیشتری مصرف می‌کنند و اکنون مشخص شده است که هم‌زمان تحرک آن‌ها نیز کاهش می‌یابد؛ ترکیبی که می‌تواند زمینه‌ساز افزایش وزن باشد.

این یافته‌ها ادامه نتایج مطالعات قبلی روی همین شرکت‌کنندگان هستند. پژوهشگران پیش‌تر گزارش کرده بودند که کمبود خفیف اما مداوم خواب، به‌ویژه در زنانی که خطر بیماری‌های قلبی و متابولیک بیشتری دارند، باعث افزایش مقاومت به انسولین می‌شود؛ وضعیتی که خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد. همچنین در پژوهشی دیگر، نشانه‌هایی از افزایش سلول‌های التهابی در بافت قلب افرادی که به‌طور مزمن خواب ناکافی داشتند، مشاهده شده بود.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند این مطالعه ثابت نمی‌کند که کمبود خواب به‌تنهایی در همه افراد باعث افزایش وزن می‌شود. عواملی مانند رژیم غذایی، ژنتیک، استرس و میزان فعالیت بدنی نیز نقش مهمی در وزن بدن دارند. با این وجود، نتایج نشان می‌دهند خواب کافی باید در کنار تغذیه سالم و ورزش منظم، یکی از ارکان اصلی سبک زندگی سالم در نظر گرفته شود.

سنت-اونژ برای داشتن خواب کافی توصیه می‌کند افراد ابتدا زمان بیدار شدن خود را مشخص کنند و سپس بر اساس آن، ساعت خواب مناسب را تنظیم نمایند. او همچنین پیشنهاد می‌دهد تغییرات به‌تدریج انجام شوند و از عواملی مانند مصرف کافئین در ساعات پایانی روز، خوردن وعده غذایی سنگین نزدیک زمان خواب و انجام فعالیت‌های استرس‌زا پیش از خواب پرهیز شود. به باور پژوهشگران، همین تغییرات ساده می‌توانند در بلندمدت به حفظ سلامت متابولیک، کاهش خطر چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی کمک کنند.