یک پژوهش تازه تصویری متفاوت از ارتباط میان رانندگی و سلامت مغز ارائه کرده است؛ تصویری که نشان میدهد مسیرهایی که سالمندان طی میکنند، شاید بتوانند اطلاعاتی را درباره آینده شناختی آنها فاش کنند. این مطالعه که نتایجش در مجله معتبر Neurology منتشر شدهاند، نشان میدهد تغییرات بسیار ظریف در الگوهای رانندگی روزمره میتوانند نشانههایی اولیه از اختلال شناختی خفیف (MCI) باشند؛ اختلالی که ممکن است سالها پیش از تشخیص دمانس یا آلزایمر آغاز شود، اما از چشم خانواده و حتی پزشکان پنهان بماند.
دانشمندان سالهاست میدانند افراد مبتلا به آلزایمر، بهویژه در مراحل اولیه، دچار افت توانایی رانندگی میشوند؛ افتی که هم از ضعف شناختی و تصمیمگیری ناشی میشود و هم از کاهش تواناییهای حسی و حرکتی. آمار نشان میدهد این افراد دو تا پنج برابر از افراد همسن با عملکرد شناختی طبیعی بیشتر خطر تصادف دارند. اما پرسش مهم اینجاست: آیا میتوان قبل از آنکه حافظه بهطور محسوس آسیب ببیند، از پشت فرمان خودرو متوجه این تغییرات شد؟
پژوهش جدید پاسخی امیدوارکننده دارد. در این تحقیق، ۲۹۸ فرد بالای ۶۵ سال، طی حدود ۴۰ ماه، تحت پایش دقیق رانندگی قرار گرفتند. یک ابزار کوچک به نام دیتالاگر داخل خودرو نصب شد؛ دستگاهی مجهز به GPS که اطلاعات مربوط به تعداد سفرها، ساعات رانندگی، طول مسیر طیشده، مسیرهای انتخابی، سرعتگیری ناگهانی، ترمزهای شدید و پیچیدنهای تند را بهصورت روزانه ثبت میکرد. در آغاز مطالعه، ۵۶ نفر مبتلا به اختلال خفیف شناختی تشخیص داده شدند و ۲۴۲ نفر شناخت طبیعی داشتند.
نتایج نشان دادند افراد دارای اختلال خفیف شناختی الگوی رانندگی کاملاً متفاوتی دارند. آنها کمتر رانندگی میکردند، بهخصوص در شب. سفرهای طولانی را کمتر انجام میدادند و ترجیح میدادند فقط در مسیرهای آشنا تردد کنند و کمتر به مکانهای جدید یا غیرقابل پیشبینی بروند. جالبتر اینکه طی دوره پیگیری، تعداد موارد پیچیدنهای شدید در این گروه افزایش یافت؛ تغییری که بهگفته پژوهشگران بیشتر ناشی از افت واقعی توان رانندگی است، نه یک واکنش آگاهانه برای جبران کاهش مهارتها.
دانشمندان سپس بررسی کردند که آیا این دادهها میتوانند بدون هیچ آزمون شناختی دیگری، وضعیت ذهنی افراد را پیشبینی کنند یا خیر. پاسخ مثبت بود. تنها با تحلیل الگوهای رانندگی، پژوهشگران توانستند با دقت بالا تشخیص دهند کدام افراد MCI دارند. حتی مشخص شد این مدل پیشبینی، از ترکیب سن، جنس، سطح تحصیلات، نژاد و حتی نتایج تستهای شناختی سنتی دقیقتر عمل میکند. از دید متخصصان این یافته میتواند نقطه عطفی در تشخیص زودهنگام زوال شناختی باشد.
دکتر میل اتین، متخصص نورولوژی در کالج پزشکی نیویورک که در این پژوهش نقشی نداشته است، در گفتوگو با Medical News Today میگوید:
«رفتار رانندگی در دنیای واقعی میتواند یک نشانگر دیجیتال امیدوارکننده برای شناسایی زودهنگام افت شناختی باشد. این تغییرات تدریجی میتوانند پزشکان را در تصمیمگیریهای مربوط به ایمنی رانندگی و حتی برنامهریزی مداخلات درمانی یاری کنند.»
با این حال، متخصصان هشدار میدهند که هنوز برای نتیجهگیری قطعی زود است. دکتر گوهوا لی، اپیدمیولوژیست دانشگاه کلمبیا، اشاره میکند که نمونه تحقیق کوچک بوده و اغلب شرکتکنندگان سفیدپوست و دارای تحصیلات بالا بودهاند؛ بنابراین امکان تعمیم نتایج محدود است. همچنین عوامل دیگری مانند مصرف دارو، سلامت عمومی، حمایت خانواده یا حتی نوع خودرو میتواند بر رانندگی اثر بگذارد.
اگر این مسیر ادامه یابد، شاید روزی خودروها پیش از تست حافظه یا امآرآی اولین سیستم هشداردهنده برای سلامت مغز سالمندان باشند؛ سیستمهایی که بیصدا و روزبهروز، رفتار رانندگی را میسنجند و ممکن است سالها پیش از بروز دمانس، زنگ خطر را به صدا درآورند.
بیماری مرتبط
آلزایمر
آلزایمر نوعی بیماری عصبی پیش رونده است که به مرور زمان سلول های مغزی تخریب می شوند که نهایتا منجر به زوال عقل شده و باعث ناتوانی...
بیماری مرتبط
زوال عقل (دمانس)
زوال عقل یا دمانس مجموعه ای از علائم پیچیده است که منجر به تحلیل رفتن توانایی شناختی فرد شده و علائم آن از فراموشی فراتر رفته و...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.