سالهاست پژوهشگران میدانند که بیماری پارکینسون در مردان شایعتر از زنان است؛ بهطوریکه مردان حدود ۱.۵ برابر بیش از زنان به این بیماری مبتلا میشوند. با این حال، علت این تفاوت هنوز بهطور کامل روشن نیست. اکنون نتیجه پژوهشی جدید که در نشست سال ۲۰۲۶ فدراسیون انجمنهای علوم اعصاب اروپا (FENS) در بارسلون ارائه شده، نشان میدهد تفاوت در فعالیت ژنها در سلولهای مغزی ممکن است یکی از عوامل مهم این اختلاف باشد.
پارکینسون دومین بیماری شایع تحلیلبرنده سیستم عصبی پس از آلزایمر است و حدود یک درصد افراد بالای ۶۰ سال را درگیر میکند. با افزایش امید به زندگی، پیشبینی میشود تعداد مبتلایان تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۹ میلیون نفر برسد. این آمار نگرانکننده است و با توجه به اینکه درمانهای کنونی هنوز فاصله زیادی تا ایدهآل بودن دارند، شناخت هرچه بیشتر این بیماری اهمیت زیادی دارد.
در این مطالعه، پژوهشگران به جای تمرکز صرف بر نورونها، سلولهای گلیال یا همان سلولهای پشتیبان مغز را بررسی کردند؛ سلولهایی که در تأمین انرژی، محافظت از نورونها و حفظ ارتباطات عصبی نقش اساسی دارند. آنها همچنین تغییرات اپیژنتیکی را مطالعه کردند؛ تغییراتی که بدون تغییر در توالی DNA، میتوانند ژنها را فعال یا غیرفعال کنند.
برای انجام این پژوهش، نمونههای مغزی پس از مرگ ۷۳ فرد مبتلا به پارکینسون با نمونههای ۲۴ فرد فاقد این بیماری مقایسه شدند. بررسی فعالیت ژنها در پنج ناحیه مختلف مغز نشان داد تقریباً تمام انواع سلولهای مغزی در بیماران نشانههایی از استرس سلولی دارند و تولید پروتئینهایی را افزایش میدهند که به ترمیم پروتئینهای آسیبدیده کمک میکنند.
با این حال، تفاوتهای قابلتوجهی نیز میان زنان و مردان مشاهده شدند. پژوهشگران دریافتند در برخی سلولهای گلیال، ژنهای مرتبط با میتوکندری (اندامکهای سلولی تولیدکننده انرژی) و همچنین ژنهای مسئول ساخت میلین، یعنی پوشش محافظ رشتههای عصبی، در زنان و مردان الگوهای فعالیت متفاوتی دارند.
پروفسور جولیا شولتزه-هنتریش، سرپرست این پژوهش، در توضیح نتایج میگوید:
«پارکینسون در سلولهای مغزی همه بیماران نوعی پاسخ مشترک به استرس ایجاد میکند، اما در سطح سلولی تفاوتهایی میان زنان و مردان وجود دارد؛ بهویژه در نحوه مدیریت انرژی و محافظت سلولهای پشتیبان مغز از ارتباطات عصبی.»
به گفته او، این تفاوتها میتوانند توضیح دهند که چرا علائم بیماری و روند پیشرفت آن در دو جنس یکسان نیستند و شاید در آینده زمینه را برای درمانهای شخصیسازیشده فراهم کنند.
در همین حال، دکتر کانگ هسو، مدیر ارشد پزشکی شرکت Canary Speech که در این مطالعه مشارکتی نداشت، نیز این یافتهها را قابل توجه توصیف کرد و گفت:
«نکتهای که بیش از همه جلب توجه میکند این است که زنان مبتلا به پارکینسون، با وجود اینکه کمتر از مردان به این بیماری مبتلا میشوند، تغییرات اپیژنتیکی قویتری را در سطح ژنها نشان میدهند.»
با وجود این نتایج امیدوارکننده، متخصصان تأکید میکنند که پارکینسون بیماری بسیار پیچیدهای است و احتمالاً از تعامل عوامل ژنتیکی، اپیژنتیکی، محیطی و سبک زندگی ناشی میشود. بنابراین این پژوهش اگرچه گام مهمی در درک تفاوتهای زیستی میان زنان و مردان محسوب میشود، اما برای تأیید نتایج و تبدیل آنها به روشهای درمانی مؤثر، مطالعات بیشتری لازم خواهد بود.
بیماری مرتبط
پارکینسون
بیماری پارکینسون نوعی بیماری مزمن عصبی است که با تغییر برخی سلول های تولید کننده دوپامین در مغز ایجاد می شود و منجر به بروز علائ...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.