سالهاست واکسن ب ث ژ بهعنوان قدیمیترین و پرکاربردترین واکسن جهان برای پیشگیری از اشکال شدید بیماری سل شناخته میشود. اما در سالهای اخیر پژوهشگران دریافتهاند که این واکسن ممکن است علاوه بر محافظت در برابر سل، عملکرد سیستم ایمنی را نیز به شکل گستردهتری تقویت کند. اکنون نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهند این واکسن شاید بتواند با ایجاد تغییراتی در سیستم ایمنی مغز، در کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر نیز نقش داشته باشد.
این پژوهش که نتایجش در Communications Medicine منتشر گردید، روی ۲۳ فرد ۵۵ ساله و بالاتر انجام شد و به مدت یک سال ادامه داشت. پژوهشگران شرکتکنندگان را به دو گروه تقسیم کردند؛ گروه نخست هیچ نشانهای از تغییرات زیستی مرتبط با آلزایمر نداشتند، اما در گروه دوم، نشانههای این بیماری از قبل مشاهده شده بودند.
محققان در طول مطالعه با بررسی نمونههای خون و مایع مغزی-نخاعی دریافتند که واکسن ب ث ژ میتواند پاسخ سلولهای ایمنی را در خون و اطراف مغز تقویت کند. نکته مهم این بود که این افزایش فعالیت ایمنی با افزایش التهاب مزمن همراه نبود؛ موضوعی که از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا التهاب طولانیمدت یکی از عوامل مؤثر در آسیبهای مغزی و پیشرفت بیماری آلزایمر محسوب میشود.
مارک واینبرگ، پزشک و پژوهشگر دانشگاه Mass General Brigham و از نویسندگان اصلی این مطالعه، توضیح داد:
«هدف از تقویت سیستم ایمنی، ایجاد التهاب بیشتر نیست، بلکه کمک به واکنش مؤثرتر سلولهای ایمنی در زمان نیاز است.»
به گفته او، فعال ماندن مداوم مسیرهای التهابی میتواند به بافت مغز آسیب برساند، اما در این مطالعه نشانهای از چنین التهاب پایداری مشاهده نشد.
پژوهشگران همچنین تغییرات جالبی در سطح بتا آمیلوئید مشاهده کردند؛ پروتئینی که تجمع آن در مغز یکی از ویژگیهای اصلی بیماری آلزایمر به شمار میرود. در افرادی که هنوز هیچ نشانهای از آلزایمر نداشتند، میزان این پروتئین در مایع مغزی-نخاعی کاهش یافت، اما همزمان سطح آن در خون افزایش پیدا کرد. این الگو ممکن است نشاندهنده انتقال و پاکسازی بهتر بتا آمیلوئید از مغز به جریان خون باشد، هرچند این مطالعه برای اثبات قطعی این سازوکار طراحی نشده بود.
در مقابل، افرادی که از قبل نشانههای آلزایمر را داشتند، چنین تغییری را تجربه نکردند. واینبرگ معتقد است زمانی که فرآیندهای مرتبط با آلزایمر آغاز شده باشند، مسیرهای طبیعی دفع بتا آمیلوئید ممکن است آسیب دیده یا کارایی خود را از دست داده باشند؛ به همین دلیل واکسن دیگر نتواند همان اثر را ایجاد کند. این یافته نشان میدهد اگر ب ث ژ نقشی در محافظت از مغز داشته باشد، احتمالاً بیشترین اثر آن پیش از شروع تغییرات مرتبط با آلزایمر خواهد بود.
پژوهشگران تأکید میکنند که این نتایج به هیچ وجه به معنای اثبات نقش واکسن ب ث ژ در پیشگیری یا درمان آلزایمر نیستند. این مطالعه تعداد شرکتکنندگان کمی داشت، بهصورت بدون گروه دارونما انجام شد و هدف اصلی آن بررسی سازوکارهای زیستی بود، نه ارزیابی تأثیر واکسن بر حافظه یا کاهش خطر ابتلا به آلزایمر.
واینبرگ معتقد است واکسن ب ث ژ شاید بتواند سلولهای ایمنی را برای واکنش بهتر به تغییرات مرتبط با بیماریهای مغزی بازآموزی کند، اما برای تأیید این فرضیه به کارآزماییهای بالینی بزرگتر، تصادفی و کنترلشده با دارونما نیاز است.
داروی مرتبط
واکسن ب ث ژ
واکسن ب ث ژ، نوعی واکسن ضدباکتری حاوی باکتری ضعیف شده است که جهت پیشگیری از ابتلا به بیماری سل در افرادی که هرگز به این بیماری م...
بیماری مرتبط
آلزایمر
آلزایمر نوعی بیماری عصبی پیش رونده است که به مرور زمان سلول های مغزی تخریب می شوند که نهایتا منجر به زوال عقل شده و باعث ناتوانی...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.