نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهند یک آزمایش خون مبتنی بر اندازهگیری پروتئین p-tau217 ممکن است بتواند خطر بروز اختلالات شناختی را در افراد سالم، حتی تا ۱۰ سال پیش از ظاهر شدن علائم، برآورد کند. این یافته میتواند در آینده به شناسایی زودهنگام افرادی که بیشتر در معرض ابتلا به آلزایمر قرار دارند کمک کند؛ هرچند این آزمایش هنوز برای غربالگری معمول افراد سالم توصیه نمیشود.
پروتئین p-tau217 یکی از نشانگرهای زیستی مرتبط با بیماری آلزایمر است که تغییرات آن میتواند مدتها پیش از بروز مشکلات حافظه و سایر علائم شناختی آغاز شود. پژوهشگران در مطالعه جدید بررسی کردند که آیا اندازهگیری این پروتئین در خون میتواند علاوه بر نشان دادن تغییرات مرتبط با آلزایمر، خطر افت عملکرد شناختی در آینده را نیز پیشبینی کند.
برای این منظور، محققان به سرپرستی متخصصانی از مؤسسه علوم اعصاب Mass General Brigham، دادههای شش مطالعه و کارآزمایی انجامشده در آمریکای شمالی، ژاپن و استرالیا را با یکدیگر ترکیب کردند. این بررسی در مجموع شامل ۲۶۸۴ فرد سالمند بود که در زمان ورود به مطالعه هیچ اختلال شناختیای نداشتند. در آغاز مطالعه، از مغز شرکتکنندگان تصویربرداری PET و نمونه خون گرفته شد، سپس پژوهشگران عملکرد شناختی افراد را در سالهای بعد پیگیری کردند.
در طول دوره پیگیری، ۴۷۸ نفر دچار اختلال شناختی شدند. بررسیها نشان دادند افرادی که در ابتدای مطالعه بالاترین میزان p-tau217 را در خون داشتند، با خطر بیشتری برای افت شناختی در سالهای بعد مواجه بودند. برآورد پژوهشگران نشان داد خطر بروز اختلال شناختی در این افراد طی پنج سال حدود ۳۸ درصد بود و در افق ۱۰ ساله میتوانست به حدود ۷۸ درصد برسد. البته پژوهشگران تأکید کردهاند که برآورد ۱۰ ساله با عدم قطعیت بیشتری همراه است، زیرا تعداد افرادی که برای چنین مدت طولانی تحت پیگیری قرار گرفتند کمتر بود.
ریچل باکلی، عصبشناس و نویسنده ارشد مطالعه، میگوید:
«میزان بسیار بالای p-tau217 میتواند اطلاعات معناداری درباره خطر افت شناختی در سالمندانی که در حال حاضر از نظر شناختی سالم هستند ارائه دهد.»
به گفته او، این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن پلاکهای بتاآمیلوئید شناساییشده در اسکن PET و عوامل ژنتیکی مرتبط با خطر آلزایمر، از جمله گونه ژنتیکی APOE4، همچنان معنادار باقی ماند.
این یافته به معنای آن نیست که افراد سالم باید در حال حاضر برای تشخیص خطر آلزایمر آزمایش خون بدهند. با وجود این یافتهها، پژوهشگران تأکید میکنند که در حال حاضر درمان اثباتشدهای برای پیشگیری از افت شناختی در افراد بدون علامت و در معرض خطر وجود ندارد؛ بنابراین، این آزمایش هنوز برای غربالگری معمول افراد سالم توصیه نمیشود.
از سوی دیگر، این آزمایش میتواند در حال حاضر کاربرد مهمی در پژوهشهای پزشکی و انتخاب افراد مناسب برای کارآزماییهای بالینی درمانهای پیشگیرانه آلزایمر داشته باشد. اگر در آینده مشخص شود که درمان زودهنگام میتواند شروع علائم آلزایمر را به تأخیر بیندازد یا از آن جلوگیری کند، آزمایشهایی مانند p-tau217 ممکن است به پزشکان کمک کنند افراد پرخطر را سالها پیش از بروز علائم شناسایی کنند.
پژوهشگران همچنین هشدار دادهاند که برای استفاده گسترده از این روش، مطالعات بیشتری در جمعیتهای متنوعتر مورد نیاز است. عواملی مانند عملکرد کلیه، بیماریهای قلبیعروقی و سایر بیماریهای همزمان نیز ممکن است بر نتایج آزمایش خون اثر بگذارند و باید در مدلهای پیشبینی آینده در نظر گرفته شوند.
در حال حاضر، توصیهها برای حفظ سلامت مغز تغییری نکردهاند و فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم، خواب کافی و فعال نگه داشتن ذهن همچنان از مهمترین اقدامات مرتبط با سلامت شناختی به شمار میروند. با این حال، اگر در آینده درمانهای پیشگیرانه مؤثر برای افراد بدون علامت تأیید شوند، آزمایش خون p-tau217 میتواند به ابزاری مهم برای ارزیابی خطر آلزایمر پیش از شروع علائم تبدیل شود.
بیماری مرتبط
آلزایمر
آلزایمر نوعی بیماری عصبی پیش رونده است که به مرور زمان سلول های مغزی تخریب می شوند که نهایتا منجر به زوال عقل شده و باعث ناتوانی...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.