نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد که آزمایشهای خون ویژه آلزایمر ممکن است بتوانند سالها پیش از ظهور علائم آشکار زوال عقل، نشانههای اولیه افت عملکرد مغز را شناسایی کنند. این یافته که در نشریه معتبر The Lancet منتشر شده، امیدها را برای تشخیص زودهنگام بیماری آلزایمر و آغاز اقدامات پیشگیرانه افزایش داده است.
دانشمندان در سالهای اخیر تلاش زیادی برای یافتن راههایی جهت شناسایی نخستین مراحل آلزایمر انجام دادهاند. یکی از امیدوارکنندهترین ابزار جدید، آزمایشهای خونی هستند که به دنبال نشانگرهای زیستی مرتبط با این بیماری میگردند. این آزمایشها به دنبال دو پروتئین به نامهای بتا آمیلوئید و تاو میگردند؛ نشانگرهایی که از مشخصههای شناختهشده بیماری آلزایمر به شمار میروند.
در این مطالعه، پژوهشگران دادههای نزدیک به ۱۳۰۰ نفر از شرکتکنندگان یک پروژه بلندمدت تحقیقاتی در آمریکا را بررسی کردند. میانگین سنی این افراد حدود ۶۱ سال بود و نکته قابل توجه این بود که هیچیک از شرکتکنندگان هنگام انجام آزمایشها دارای علائم یا تشخیص رسمی زوال عقل نبودند. نتایج نشان دادند تنها حدود ۶ درصد از افراد دارای سطوح بالای هر دو پروتئین بودند، اما همین گروه کوچک عملکرد ضعیفتری در برخی تواناییهای شناختی از خود نشان دادند.
محققان دریافتند افرادی که سطح بالاتری از پروتئینهای آمیلوئید و تاو در خون خود داشتند، در آزمونهای مربوط به سرعت پردازش اطلاعات و عملکردهای اجرایی مغز نمرات پایینتری کسب کردند. علاوه بر این، پیگیری پنجساله شرکتکنندگان نشان داد خطر افت سریع حافظه کلامی در این افراد بین ۲.۵ تا ۴ برابر بیشتر از سایرین است. همچنین احتمال کاهش سریع سرعت پردازش ذهنی در آنها حدود ۳ تا ۴ برابر افزایش یافته بود.
دکتر کریستین یافه، استاد دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو و نویسنده ارشد این پژوهش، میگوید: «اگرچه مثبت شدن این آزمایشها (وجود این دو نشانگر زیستی در خون) چندان شایع نبود، اما در افرادی که نتیجه مثبت داشتند، عملکرد شناختی ضعیفتر و روند افت ذهنی بیشتری نسبت به سایرین مشاهده شد.»
به گفته او، با افزایش آگاهی عمومی درباره آزمایشهای زیستی آلزایمر، افراد بیشتری خواهان انجام این آزمایشها خواهند شد. یافه تأکید میکند هدف از این یافتهها ایجاد نگرانی در مردم نیست، بلکه باید از نتایج آزمایش برای ارائه راهکارهایی جهت کاهش خطر افت شناختی و بهبود سلامت مغز استفاده شود.
کارشناسان مستقل نیز این نتایج را گامی مهم در مسیر تشخیص زودهنگام آلزایمر میدانند. دکتر مگان گلن، متخصص مغز و اعصاب بالینی، میگوید: «سالهاست میدانیم که تغییرات زیستی مرتبط با آلزایمر دههها پیش از تشخیص رسمی بیماری آغاز میشوند. این مطالعه نشان میدهد که شاید اکنون به ابزاری دست پیدا کردهایم که میتواند این مرحله پنهان را در عموم مردم شناسایی کند.»
با این حال متخصصان هشدار میدهند که وجود این نشانگرها در خون به معنای ابتلای قطعی به زوال عقل نیست. به گفته گلن، تجمع آمیلوئید در مغز را میتوان به «هیزم آماده برای آتش» تشبیه کرد؛ عاملی که زمینه را برای بیماری فراهم میکند، اما لزوماً به معنای وقوع آن نیست.
پژوهشگران معتقدند مهمترین مزیت تشخیص زودهنگام، فرصت مداخله پیش از بروز آسیبهای گسترده مغزی است. عواملی مانند کنترل فشار خون، فعالیت بدنی منظم، ترک سیگار، مدیریت دیابت، خواب کافی و حفظ روابط اجتماعی از جمله اقداماتی هستند که میتوانند خطر زوال شناختی را کاهش دهند. به همین دلیل، بسیاری از متخصصان بر این باورند که در آینده آزمایشهای خون آلزایمر نهتنها به شناسایی افراد در معرض خطر کمک خواهند کرد، بلکه میتوانند نقطه آغاز برنامههای پیشگیرانه برای حفظ سلامت مغز در دوران میانسالی باشند.
بیماری مرتبط
آلزایمر
آلزایمر نوعی بیماری عصبی پیش رونده است که به مرور زمان سلول های مغزی تخریب می شوند که نهایتا منجر به زوال عقل شده و باعث ناتوانی...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.