پژوهشی جدید نشان می‌دهد دو داروی مورد استفاده برای درمان اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) ممکن است به بهبود مشکلات تمرکز و مه‌مغزی زنان در دوران گذار به یائسگی کمک کنند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که داروهای لیزدگزامفتامین و اتوموکستین می‌توانند عملکرد زنان، حافظه کاری (توانایی نگه‌داشتن و پردازش موقت اطلاعات در ذهن) و انعطاف‌پذیری ذهنی را بهبود دهند؛ هرچند تأثیر قابل‌توجهی بر نتایج آزمون‌های عینی شناختی مشاهده نشد.
یائسگی پایان سالهای باروری زنان است و معمولاً با علائمی مانند گرگرفتگی، نوسانات خلقی و مشکلات شناختی همراه می‌شود. مه‌مغزی یکی از این مشکلات است که می‌تواند تمرکز، سازمان‌دهی کارها و به خاطر سپردن اطلاعات را دشوار کند. جنیفر تات، نویسنده اصلی مطالعه و دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم بهداشتی تنسی، گفت:
«حدود دو سوم زنان در دوران گذار به یائسگی، مه‌مغزی یا افت عملکرد شناختی را تجربه می‌کنند. اگرچه این وضعیت معمولاً موقتی است، اما فشار قابل‌توجهی به زنان وارد می‌کند و بر زندگی روزمره آن‌ها تأثیر می‌گذارد.»
در حال حاضر، مدیریت مه‌مغزی مرتبط با یائسگی معمولاً با ترکیبی از تغییرات سبک زندگی، مانند بهبود خواب و ورزش منظم، درمان‌های روان‌شناختی از جمله درمان شناختی رفتاری و هورمون‌درمانی یائسگی انجام می‌شود.
تات و همکارانش در پژوهشی که نتایج آن در نشست سالانه ۲۰۲۶ انجمن یائسگی ارائه شدند، داده‌های مطالعات قبلی درباره دو داروی لیزدگزامفتامین (LDX) و اتوموکستین (ATX) را بررسی کردند. پژوهشگران بر زنان ۴۵ تا ۶۰ سالهای که کمتر از ۱۰ سال از آخرین دوره قاعدگی آن‌ها گذشته بود، تمرکز کردند.
نتایج نشان دادند هر دو دارو در مقایسه با دارونما، عملکرد اجرایی (مجموعه‌ای از توانایی‌های ذهنی مانند برنامه‌ریزی، تمرکز، سازمان‌دهی و مدیریت اطلاعات) شرکت‌کنندگان، شامل توانایی‌هایی مانند حافظه کاری و انعطاف‌پذیری ذهنی، را به‌طور معناداری بهبود داده‌اند. لیزدگزامفتامین یک داروی محرک است، درحالی‌که اتوموکستین در گروه داروهای غیرمحرک قرار می‌گیرد.
تات توضیح داد:
«مه‌مغزی می‌تواند در زندگی روزمره به شکل دشواری در دنبال کردن رشته افکار، مشکل در سازمان‌دهی امور و کاهش احساس تیزبینی ذهنی هنگام کار بروز کند. به گفته او، بهبود عملکرد اجرایی در شرکت‌کنندگان نشان می‌دهد که این مشکلات ممکن است به درمان پاسخ دهند.»
با این حال، بررسی‌ها نشان دادند این داروها تأثیر معناداری بر آزمون‌های عینی شناختی، از جمله ارزیابی حافظه کاری و توجه پایدار، نداشتند. تات تأکید کرد که هنوز نمی‌توان گفت این داروها عملکرد شناختی را به‌صورت قابل‌اندازه‌گیری بهبود می‌دهند. به گفته او، آزمون‌های استاندارد آزمایشگاهی ممکن است مشکلاتی را که زنان در زندگی واقعی تجربه می‌کنند، به‌خوبی منعکس نکنند. همچنین، تعداد کم شرکت‌کنندگان در مطالعات قبلی ممکن است شناسایی تغییرات محدود را دشوار کرده باشد.
کانچی چادا، متخصص زنان و زایمان و مدیر مرکز سلامت و طول عمر زنان میانسال در مرکز پزشکی دانشگاه هکنسک، که در این پژوهش مشارکت نداشت، نیز نسبت به نتایج ابراز خوش‌بینی محتاطانه کرد. او گفت:
«تقریباً ۶۰ درصد از بیماران من در دوران پیش‌یائسگی، از تغییرات شناختی آزاردهنده‌ای مانند فراموشکاری و دشواری در تمرکز شکایت می‌کنند.»
چادا معتقد است بررسی داروهای ADHD می‌تواند مسیر تازه‌ای برای مطالعه مه‌مغزی دوران یائسگی فراهم کند؛ به‌ویژه برای زنانی که امکان استفاده از هورمون‌درمانی را ندارند. با این حال، او تأکید کرد که برای مشخص شدن ایمنی و اثربخشی این داروها در زنان میانسال، به کارآزمایی‌های بالینی تصادفی و کنترل‌شده بزرگ‌تر نیاز است. همچنین باید مشخص شود چرا این داروها احساس ذهنی زنان درباره مه‌مغزی را بهبود داده، اما نتایج آزمون‌های عینی شناختی را تغییر نمی‌دهند.
بیماری مرتبط
یائسگی
یائسگی پایان طبیعی دوران باروری زنان است که با کاهش سطح هورمون ها و توقف سیکل قاعدگی مشحص می شود. علائم جسمی یائسگی شامل گرگرفتگ...
داروی مرتبط
لیزدگزامفتامین
داروی لیزدگزامفتامین (Lisdexamfetamine) با نام تجاری ویوانس، یک داروی محرک سیستم عصبی مرکزی است که در درمان بیش فعالی و اختلال ن...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.