نتایج یک کارآزمایی بالینی تازه نشان میدهد که تنها دو روز پیروی از یک رژیم غذایی حاوی بلغور جو دوسر میتواند سطح کلسترول بد (LDL) را بهطور معناداری کاهش دهد؛ کاهشی که برخلاف انتظار، تا شش هفته بعد نیز پایدار میماند. این یافته توجه پژوهشگران را به نقش شدت و ناگهانی بودن مداخلات غذایی در تنظیم متابولیسم چربیها جلب کرده است.
در این مطالعه، شرکتکنندگانی که همگی به سندرم متابولیک مبتلا بودند — وضعیتی که با فشار خون، چربی خون و قند خون بالا و اضافهوزن شناخته میشود — وارد دو کارآزمایی تصادفی و کنترلشده موازی شدند. در بخش نخست، ۱۷ نفر بهمدت دو روز رژیمی کمکالری و عمدتاً متشکل از بلغور جو دوسر را دنبال کردند. آنها روزانه ۳۰۰ گرم بلغور جو دوسر مصرف میکردند و میتوانستند آن را با میوه یا سبزیجات همراه کنند. مجموع کالری دریافتی آنها در این دو روز حدود نصف میزان معمول بود. پس از پایان این دوره کوتاه، افراد به رژیم غذایی عادی خود بازگشتند و دیگر بلغور جو دوسر مصرف نکردند.
نتایج نشان دادند سطح کلسترول بد این افراد حدود ۱۰ درصد کاهش یافت؛ رقمی که اگرچه به اندازه برخی داروهای کاهنده کلسترول چشمگیر نیست، اما از نظر بالینی قابل توجه ارزیابی میشود. افزون بر این، شرکتکنندگان بهطور متوسط حدود دو کیلوگرم کاهش وزن داشتند و فشار خونشان نیز اندکی پایین آمد. نکته مهم دیگر این است که کاهش کلسترول حتی شش هفته پس از پایان رژیم دو روزه همچنان حفظ شده بود.
اما چرا یک مداخله کوتاهمدت چنین اثری برجای گذاشت؟ پروفسور ماری-کریستین سایمون، پژوهشگر ارشد این مطالعه، معتقد است پاسخ در واکنش میکروبیوم روده نهفته است. او توضیح میدهد:
«دوز بالا و مواجهه سریع با ترکیبات موجود در جو دوسر — بهویژه ترکیبات فنولی که توسط میکروبیوتای روده متابولیزه میشوند — میتواند پاسخهای بیوشیمیایی قویتری نسبت به دریافت روزانه و ملایم ایجاد کند.»
به گفته او، این رژیم مقدار زیادی فیبر و ترکیبات فنولی را به روده میرساند و سطوح بالاتری از زیرلایههایی مانند اسید فرولیک را برای متابولیسم میکروبی فراهم میکند.
بررسی نمونههای مدفوع شرکتکنندگان نیز این فرضیه را تأیید کرد. پژوهشگران گزارش کردند که این بار ناگهانی جو دوسر باعث افزایش قابل توجه متابولیتهای فنولی تولیدشده توسط میکروبهای روده، بهویژه دیهیدروفرولیک اسید شده است؛ ترکیباتی که با کاهش کلسترول ارتباط داشتند. سایمون میگوید این تغییرات احتمالاً با تأثیر بر نحوه پردازش کلسترول در سطح سلولی، به کاهش LDL کمک میکنند.
در مقابل، در کارآزمایی دوم که طی آن شرکتکنندگان بهمدت شش هفته یکی از وعدههای غذایی روزانه خود را بدون کاهش کالری با بلغور جو دوسر جایگزین کردند، کاهش معناداری در LDL یا کلسترول کلی مشاهده نشد. این تفاوت نشان میدهد که شدت مداخله ممکن است در کوتاهمدت اهمیت بیشتری از صرفاً گنجاندن یک ماده غذایی در رژیم روزانه داشته باشد.
با این حال، متخصصان تغذیه هشدار میدهند که این نتایج نباید به معنای بیفایده بودن مصرف منظم بلغور جو دوسر تفسیر شوند. میشل روتنشتاین، متخصص تغذیه و کارشناس بیماریهای قلبی، میگوید: «در محیطهای کوچک و بهدقت کنترلشده، مشاهده تغییرات کوتاهمدت چشمگیر آسانتر است، در حالی که در رژیمهای روزمره و در شرایط واقعی زندگی، عوامل متعددی بر سطح LDL اثر میگذارند.» او تأکید میکند که شواهد علمی همچنان از نقش بتاگلوکان موجود در جو دوسر حمایت میکنند و میافزاید: «گنجاندن منظم مقادیر متعادل جو دوسر در یک الگوی غذایی سالم برای قلب، در کنار سایر منابع فیبر محلول و پروتئینهای گیاهی، همچنان رویکردی عملی و مبتنی بر شواهد برای حمایت از کاهش LDL و سلامت کاردیومتابولیک است.»
در مجموع، این پژوهش چشمانداز تازهای درباره تأثیر مداخلات کوتاهمدت و فشرده غذایی بر متابولیسم چربیها ارائه میدهد، اما پژوهشگران تأکید میکنند که برای ارزیابی ایمنی و اثربخشی به کارآزماییهای بزرگتر و بلندمدتتری نیاز است. تا آن زمان، بلغور جو دوسر همچنان یکی از اجزای قابلاتکا در سبد تغذیه سالم برای قلب باقی میماند — نه بهعنوان یک راهحل جادویی، بلکه بهعنوان بخشی از یک راهبرد جامع سبک زندگی.
بیماری مرتبط
کلسترول بالای خون (هایپرکلسترولمی)
کلسترول بالای خون عارضه ای است که در نتیجه افزایش سطح کلسترول در خون و رسوب چربی در رگ های خونی ایجاد می شود و می تواند سلامت قل...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.