پژوهشهای جدید نشان میدهند صحبت کردن به بیش از یک زبان ممکن است فقط یک مهارت ارتباطی نباشد و با نحوه پردازش اطلاعات، انعطافپذیری مغز و حتی مقاومت آن در برابر پیامدهای برخی بیماریها ارتباط داشته باشد. یافتههای چند مطالعه در سالهای اخیر نشان دادهاند که چندزبانه بودن ممکن است با کندتر کردن روند پیری مغز همراه باشد.
در یک مطالعه در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران دانشگاه نیویورک فعالیت مغز ۲۳ فرد دوزبانه اسپانیایی-انگلیسی را هنگام انجام تمرینهای ترجمه با استفاده از مگنتوانسفالوگرافی (MEG) بررسی کردند. هدف آنها این بود که مشخص کنند مغز برای هر زبان از سازوکارهای جداگانه استفاده میکند یا میتواند از یک سازوکار مشترک بهره ببرد.
نتایج نشان دادند مغز ظاهراً از یک سازوکار محاسباتی عمومی زبان استفاده میکند؛ به این معنا که یک سیستم مشترک میتواند در استخراج معنا و انجام برخی فرایندهای زبانی در زبانهای مختلف نقش داشته باشد. برای مثال، هنگام تغییر واژهها برای هماهنگ شدن با ساختار دستوری، الگوهای مشابهی از فعالیت مغزی در هر دو زبان مشاهده شد.
استی بلانکو-الورییتا، یکی از پژوهشگران، توضیح داد که این یافته میتواند نشاندهنده اصل گستردهتری در سازماندهی مغز باشد؛ مغز تا حد امکان سیستمهای انعطافپذیری میسازد که بتوان آنها را در موقعیتهای مختلف دوباره به کار گرفت، به جای آنکه برای هر کار سیستم کاملاً جداگانهای ایجاد کند.
اما شواهد درباره ارتباط چندزبانه بودن با پیری مغز تنها به این مطالعه محدود نمیشود. در پژوهشی دیگر در سال ۲۰۲۵، دادههای ۸۶ هزار و ۱۴۹ نفر از ۲۷ کشور اروپایی بررسی شدند. یافتهها نشان دادند در کشورهایی که بخش بزرگی از جمعیت آنها بیش از یک زبان صحبت میکردند، احتمال تجربه پیری زودرس ۲.۱۷ برابر کمتر بود. همچنین، هرچه تعداد زبانهایی که فرد به آنها مسلط بود بیشتر میشد، این اثر محافظتی نیز بیشتر به نظر میرسید.
پژوهشهای تکمیلی ارائهشده در جولای سال ۲۰۲۶ نیز نتایج مشابهی داشتند. افرادی که به زبانهای بیشتری صحبت میکردند، اختلاف کمتری میان سن مغزی و سن زیستی خود داشتند؛ یعنی مغز آنها جوانتر از حد انتظار برای سن تقویمیشان به نظر میرسید. مهارت بیشتر در زبان و یادگیری زودتر زبان دوم نیز با تأخیر بیشتر در پیری مغز مرتبط بود.
یافتههای مطالعه دیگری که در سال ۲۰۲۶ در PNAS منتشر شد، نشان دادند این ارتباط ممکن است در برابر پیامدهای بیماری نیز اهمیت داشته باشد. پژوهشگران دادههای ۳۱۲ فرد دوزبانه ۱۸ تا ۸۰ ساله را بررسی کردند و دریافتند افراد مسنتری که بر دو زبان مسلطتر بودند، پس از ابتلا به کووید-۱۹ تابآوری شناختی بیشتری نسبت به سایرین داشتند.
با این حال، پژوهشگران تأکید کردند که دوزبانگی درمان یا راهکاری قطعی برای جلوگیری از افت شناختی نیست و تنها میتواند یکی از عوامل مؤثر بر تابآوری شناختی باشد. همچنین، فقط تعداد زبانها اهمیت ندارد؛ میزان تسلط، سن شروع یادگیری، دفعات استفاده و میزان جابهجایی میان زبانها نیز ممکن است نقش داشته باشند.
جان گراندی، یکی از پژوهشگران این مطالعه میگوید:
«مدیریت همزمان چند زبان ممکن است در طول زمان سیستمهایی را که به انتخاب اطلاعات مرتبط، کنترل توجه و سازگاری با شرایط مختلف کمک میکنند، تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، آنچه اهمیت دارد شاید فقط این نباشد که فرد چند زبان میداند، بلکه این باشد که آنها را تا چه اندازه عمیق، انعطافپذیر و منظم در زندگی روزمره به کار میگیرد.»
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.