پژوهشی جدید نشان می‌دهد تغییرات سطح برخی پروتئین‌ها در خون ممکن است با خطر ابتلا به سرطان پروستات، حتی بیش از ۱۵ سال پیش از تشخیص این بیماری، ارتباط داشته باشد. محققان در این مطالعه ۱۲ پروتئین مرتبط با تشخیص آینده سرطان پروستات و ۷ پروتئین مرتبط با انواع تهاجمی‌تر این سرطان را شناسایی کردند. این یافته‌ها می‌توانند به درک بهتر روند شکل‌گیری سرطان پروستات و عوامل مرتبط با پیشرفت آن کمک کنند.
این پژوهش به سرپرستی دانشمندان دانشگاه آکسفورد و با استفاده از داده‌های مطالعه آینده‌نگر اروپایی بررسی سرطان و تغذیه (EPIC) انجام شد. نتیجه آن در مجله European Urology منتشر شده و در نشست سالانه انجمن ژنتیک انسانی آمریکا نیز ارائه گردیده است.
محققان نمونه‌های خون ۹۸۲ مردی که بعدها به سرطان پروستات مبتلا شدند را با نمونه‌های ۱۵۷۳ مرد انتخاب‌شده به‌صورت تصادفی مقایسه کردند. آن‌ها سطح بیش از ۶۰۰۰ پروتئین را در خون شرکت‌کنندگان اندازه‌گیری کردند و ارتباط آن‌ها را با تشخیص سرطان پروستات بررسی کردند. شرکت‌کنندگان به‌طور میانگین حدود ۱۶ سال تحت پیگیری قرار گرفتند.
نتایج نشان دادند ۱۲ پروتئین با تشخیص آینده سرطان پروستات ارتباط دارند. این پروتئین‌ها در فرایندهایی مانند عملکرد سیستم ایمنی، تعامل سلول‌ها با بافت‌های اطراف و تشکیل رگ‌های خونی نقش دارند.
یکی از یافته‌های قابل توجه، ارتباط پروتئینی به نام گرانزیم K یا GZMK با خطر ابتلا به سرطان پروستات بود. این پروتئین توسط سلول‌های ایمنی، به‌ویژه برخی سلول‌های T و سلول‌های کشنده طبیعی (NK)، تولید می‌شود و در شناسایی و از بین بردن سلول‌های غیرطبیعی نقش دارد.
کارل اسمیت-بیرن، نویسنده ارشد مطالعه و دانشیار و اپیدمیولوژیست مولکولی ارشد در دانشگاه آکسفورد، درباره این یافته گفت:
«ما دریافتیم که سطح GZMK در گردش خون، بیش از ۱۵ سال پیش از تشخیص، با خطر سرطان پروستات ارتباط دارد.»
با این حال، هنوز مشخص نیست GZMK نشان‌دهنده یک پاسخ ایمنی محافظتی است یا صرفاً بازتاب‌دهنده فرایندهای زیستی دیگری است که با این بیماری ارتباط دارند.
محققان همچنین هفت پروتئین مرتبط با سرطان پروستات تهاجمی را شناسایی کردند. یکی از آن‌ها ANKRD1 بود که ارتباط پایداری با چند شکل جدی بیماری، از جمله سرطان‌هایی که به سایر قسمت‌های بدن گسترش یافته یا در نهایت به مرگ منجر شده بودند، نشان داد.
علاوه بر این، پروتئین‌های مرتبط با ژن‌های شناخته‌شده در سرطان پروستات، از جمله ERBB3 ،KRAS و NRAS، نیز با این بیماری ارتباط داشتند.
به گفته ژه هوانگ، اپیدمیولوژیست پسادکتری در دانشگاه آکسفورد، یافته‌ها نشان می‌دهند تغییرات زیستی مرتبط با سرطان پروستات، به‌ویژه انواع تهاجمی آن، ممکن است سال‌ها پیش از تشخیص بالینی در خون قابل شناسایی باشند.
با این وجود، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتایج به معنای آماده بودن یک آزمایش خون برای پیش‌بینی یا غربالگری سرطان پروستات نیستند. بیشتر ارتباط‌های شناسایی‌شده محدود بودند و مشخص نشده است که این پروتئین‌ها مستقیماً در ایجاد یا پیشرفت سرطان نقش دارند یا صرفاً نشانه‌ای از فرایندهای زیستی مرتبط با آن هستند.
همچنین، شناسایی ارتباط میان یک پروتئین و تشخیص آینده سرطان لزوماً به این معنا نیست که سرطان هنگام نمونه‌گیری خون وجود داشته است.
به گفته هوانگ، برای بررسی امکان استفاده از این یافته‌ها در ارزیابی خطر ابتلا، به مطالعات بیشتر در جمعیت‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تر و همچنین تحلیل‌های اختصاصی برای پیش‌بینی خطر نیاز است. در حال حاضر، این پژوهش گامی اولیه برای شناخت بهتر عوامل زیستی مرتبط با سرطان پروستات محسوب می‌شود و هنوز نمی‌توان از پروتئین‌های شناسایی‌شده در آزمایش بالینی استفاده کرد.
بیماری مرتبط
سرطان پروستات
راهنمای جامع سرطان پروستات؛ بررسی علائم هشدار، تفسیر آزمایش PSA و نمره گلیسون (Gleason)، گزینه‌های درمان (جراحی رادیکال، پرتودرم...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.