سالهاست پژوهشگران میدانند که چاقی، اضافهوزن، سابقه خانوادگی و افزایش قند خون از مهمترین عوامل خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند، اما در سالهای اخیر توجه دانشمندان بیش از پیش به نقش میکروبیوم روده، یعنی مجموعه تریلیونها باکتری و میکروارگانیسم ساکن دستگاه گوارش، جلب شده است. اکنون نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهند تغییرات در ترکیب باکتریهای روده ممکن است سالها پیش از بروز علائم دیابت نوع ۲ آغاز شوند و حتی بتوانند افرادی را که در آینده به این بیماری مبتلا خواهند شد، شناسایی کنند.
این مطالعه که در نشریه Cell Reports Medicine منتشر شده، توسط پژوهشگران دانشگاه فناوری چالمرز سوئد و در قالب پروژه اروپایی HealthFerm انجام شده است. در این پژوهش، نمونه مدفوع و ترکیب میکروبیوم روده ۴۶۸۵ فرد بزرگسال سوئدی بررسی شد. پژوهشگران سپس وضعیت سلامت این افراد را بهطور میانگین به مدت پنج سال پیگیری کردند. در این مدت، ۳۸۳ نفر به دیابت نوع ۲ مبتلا شدند.
مقایسه میکروبیوم روده افراد مبتلا با کسانی که سالم مانده بودند نشان داد ۹ گونه باکتری با خطر ابتلا به دیابت در آینده ارتباط دارند؛ از این میان، ۶ گونه با افزایش خطر و ۳ گونه با کاهش خطر همراه بودند. از آنجا که تغییرات میکروبیوم سالها پیش از تشخیص بیماری مشاهده شدهاند، این یافته احتمال نقش داشتن این باکتریها در مراحل اولیه شکلگیری دیابت را تقویت میکند.
دکتر گائل توبون، پژوهشگر این مطالعه، میگوید:
«بیشتر تحقیقات پیشین افراد مبتلا به دیابت را با افراد سالم مقایسه کرده بودند، اما مشاهده این الگوهای میکروبی چند سال پیش از تشخیص بیماری نشان میدهد میکروبیوم روده ممکن است از همان مراحل ابتدایی در روند ایجاد دیابت نقش داشته باشد.»
یکی از جالبترین یافتههای پژوهش به باکتری Akkermansia muciniphila مربوط میشود؛ باکتریای که معمولاً بهعنوان یکی از باکتریهای مفید روده شناخته میشود. برخلاف انتظار، سطح این باکتری در افرادی که بعدها به دیابت مبتلا شدند، بیشتر بود. پژوهشگران معتقدند علت این موضوع میتواند به رژیم غذایی افراد، بهویژه میزان فیبر مصرفی، مربوط باشد.
این باکتری در حالت طبیعی از فیبر خوراکی تغذیه میکند، اما اگر رژیم غذایی فیبر کافی نداشته باشد، ممکن است بهجای آن لایه مخاطی محافظ دیواره روده را تجزیه کند. این وضعیت میتواند سد دفاعی روده را تضعیف کرده و زمینه را برای التهاب و تغییرات متابولیکی مرتبط با مقاومت به انسولین فراهم کند. به بیان دیگر، حتی عملکرد باکتریهایی که معمولاً مفید محسوب میشوند نیز ممکن است تحت تأثیر کیفیت رژیم غذایی تغییر کند.
پژوهشگران همچنین احتمال میدهند در آینده آزمایش میکروبیوم روده بتواند در کنار شاخصهای شناختهشدهای مانند قند خون، وزن بدن و سابقه خانوادگی، به شناسایی دقیقتر افراد در معرض خطر دیابت کمک کند. با این حال، آنها تأکید میکنند این یافتهها هنوز برای استفاده در پزشکی روزمره کافی نیستند و باید در مطالعات بزرگتر و در جمعیتهای مختلف تأیید شوند.
به گفته متخصصین، این نتایج در حال حاضر بیش از هر چیز بر اهمیت رعایت توصیههای تغذیهای موجود تأکید میکنند؛ رژیمی سرشار از فیبر که از طریق مصرف غلات کامل، میوهها، سبزیجات و حبوبات تأمین میشود، میتواند به حفظ تنوع و عملکرد سالم میکروبیوم روده و در نتیجه سلامت متابولیک بدن کمک کند. البته این مطالعه از نوع مشاهدهای بوده و نمیتواند ثابت کند که این باکتریها مستقیماً باعث بروز دیابت میشوند، بلکه تنها ارتباط میان آنها را نشان میدهد.
بیماری مرتبط
دیابت نوع 2
دیابت نوع 2 از شایع ترین بیماری ها در جهان است که بدن در نتیجه اختلال در استفاده از انسولین یا تولید ناکافی آن توسط لوزالمعده، ن...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.