پژوهشهای جدید بار دیگر بر این نکته تأکید میکنند که ورزش تنها راهی برای حفظ تناسب اندام یا کنترل وزن نیست، بلکه میتواند یکی از مؤثرترین ابزار برای افزایش طول عمر و حفظ سلامت در سالهای سالمندی باشد. نتایج سه مطالعه تازه که طی ماههای اخیر منتشر شدهاند، نشان میدهد فعالیت بدنی منظم نهتنها از تحلیل رفتن عضلات جلوگیری میکند، بلکه به کاهش خطر بیماریهای مزمن و حتی مقابله با مرگ زودرس نیز کمک میکند.
با افزایش سن، یکی از مهمترین چالشهای بدن از دست رفتن تدریجی توده و قدرت عضلانی است؛ فرآیندی که میتواند به کاهش تحرک، افت کیفیت زندگی و افزایش خطر زمین خوردن و ناتوانی منجر شود. اما مطالعهای که در اواخر سال ۲۰۲۵ در نشریه PNAS منتشر شد، سرنخهای تازهای درباره نحوه مقابله ورزش با این روند ارائه کرده است.
پژوهشگران با بررسی مدلهای حیوانی دریافتند که ورزش مجموعهای از ژنهای محافظ را فعال میکند که به سلولهای عضلانی کمک میکنند بخشهای آسیبدیده خود را ترمیم و بازیافت کنند. دکتر هونگ-ون تانگ، استاد دانشکده پزشکی Duke-NUS سنگاپور و از نویسندگان این پژوهش، توضیح میدهد:
«با افزایش سن، سلولهای عضلانی بهتدریج توانایی خود را برای پاکسازی پروتئینهای آسیبدیده و ترمیم خود از دست میدهند.»
به گفته تانگ، ورزش ژنهای محافظی به نام FOXO را فعال میکند که فعالیت پروتئینی موسوم به DEAF1 را مهار میکنند. در نتیجه، سلولهای عضلانی دوباره توانایی بازیافت بخشهای آسیبدیده خود را به دست میآورند و سالمتر باقی میمانند.
«به زبان ساده، ورزش به سلولهای عضلانی کمک میکند سالم بمانند و عضلات برای مدت طولانیتری قدرت خود را حفظ کنند.»
در حالی که این مطالعه روی تغییرات رخداده در سلولهای عضلانی تمرکز داشت، پژوهش دیگری که در نشریه Maturitas منتشر شد به این سؤال پرداخت که چه نوع ورزشی میتواند بیشترین تأثیر را بر حفظ سلامت عضلات در سالمندان داشته باشد. در این تحقیق، ۱۲۳ فرد سالم با میانگین سنی ۷۲ سال به مدت شش ماه برنامههای ورزشی مختلفی را دنبال کردند.
نتایج نشان دادند افرادی که تمرینات تناوبی با شدت بالا یا HIIT انجام میدادند، بهتر از سایر گروهها توانستند توده عضلانی خود را حفظ کنند و همزمان بخشی از چربی بدنشان را کاهش دهند. این نوع تمرین شامل دورههای کوتاه فعالیت بسیار شدید است که با دورههای فعالیت سبکتر همراه میشود. دکتر میا شومبرگ، از پژوهشگران این مطالعه، میگوید:
«احتمالاً HIIT مؤثرتر است زیرا فشار بیشتری به عضلات وارد میکند و به بدن سیگنال قویتری برای حفظ بافت عضلانی میدهد.»
اما تأثیر ورزش تنها به حفظ عضلات محدود نمیشود. مطالعه گسترده دیگری که در سال ۲۰۲۶ در نشریه BMJ Medicine منتشر شد و دادههای بیش از ۱۱۱ هزار نفر را مورد بررسی قرار داد، نشان داد افرادی که به طور منظم فعالیت بدنی دارند، کمتر در معرض خطر مرگ زودرس قرار میگیرند. نکته جالب این بود که بیشتر فعالیتهای بدنی، به جز شنا، با کاهش خطر مرگ مرتبط بودند. بیشترین مزیت نیز نصیب افرادی شد که به یک ورزش خاص محدود نبودند و ترکیبی از فعالیتهای مختلف مانند دویدن، دوچرخهسواری و سایر ورزشها را در برنامه هفتگی خود گنجانده بودند.
بر اساس این یافتهها، افرادی که تنوع بیشتری در فعالیتهای ورزشی خود داشتند، ۱۹ درصد کمتر در معرض خطر مرگ ناشی از همه علل قرار گرفتند. همچنین خطر مرگ ناشی از بیماریهای قلبی، مشکلات تنفسی و سرطان نیز در این گروه به طور محسوسی پایینتر بود.
یانگ هو، پژوهشگر دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه هاروارد و از نویسندگان این مطالعه، میگوید:
«اگرچه حفظ سطح بالایی از فعالیت بدنی همچنان مهمترین عامل است، اما ترکیب انواع مختلف فعالیتها که هرکدام مزایای سلامتبخش خاص خود را دارند، میتواند در پیشگیری از مرگ زودرس مفیدتر باشد.»
مجموع این یافتهها یک پیام روشن برای سالمندان و افراد میانسال دارد: برای افزایش طول عمر و حفظ سلامت، تنها ورزش کردن کافی نیست؛ استمرار در فعالیت بدنی و بهرهمندی از ترکیبی از تمرینات هوازی، قدرتی و فعالیتهای متنوع میتواند بهترین راه برای تجربه سالهای بیشتری از زندگی سالم باشد.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.