در سالهای اخیر، کاهش مصرف شکر به یکی از توصیههای رایج برای حفظ سلامت و کنترل وزن تبدیل شده است. بسیاری از رژیمهای غذایی محبوب نیز بر محدود کردن قندها و کربوهیدراتها تأکید دارند و برخی حتی حذف کامل آنها را پیشنهاد میکنند. با این حال، نتایج یک مطالعه جدید روی موشها نشان میدهد که حذف کامل شکر از رژیم غذایی ممکن است پیامدهایی داشته باشد که کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
پژوهشگران مؤسسه دیابت داسمن کویت در مطالعهای که نتیجهاش در نشست سالانه انجمن غدد درونریز آمریکا (ENDO 2026) ارائه شده است، اثرات یک رژیم غذایی کمچرب و فاقد ساکارز (شکر معمولی) را بررسی کردند. یافتهها نشان دادند موشهایی که به مدت ۱۶ هفته چنین رژیمی را دنبال کردند، با وجود دریافت کالری مشابه و افزایش وزن مشابه با گروه کنترل، تغییرات نامطلوبی در سلامت متابولیک و ترکیب باکتریهای روده خود تجربه نمودند.
در این پژوهش، ۱۲ موش سالم با وزنهای مشابه به دو گروه تقسیم شدند. گروه اول رژیم کمچرب حاوی شکر، و گروه دوم رژیم کمچرب بدون شکر دریافت کردند. محققان در طول مطالعه شاخصهای مختلف سلامت متابولیک، سلامت روده و التهاب را بررسی کردند و بهطور ویژه نحوه پردازش گلوکز، پاسخ به انسولین و تغییرات میکروبیوم روده را زیر نظر گرفتند.
نتایج نشان دادند موشهای گروه بدون شکر دچار اختلال در تحمل گلوکز و کاهش حساسیت به انسولین شدند؛ دو عاملی که از نشانههای اولیه افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ به شمار میروند. علاوه بر این، تغییرات قابلتوجهی در هورمونهای مرتبط با متابولیسم و تنظیم اشتها مشاهده شد.
اما شاید مهمترین یافته مطالعه به تغییرات ایجادشده در میکروبیوم روده مربوط باشد. پژوهشگران دریافتند سطح برخی از باکتریهای مفید روده، از جمله لاکتوباسیلوس مورینوس، در موشهایی که شکر مصرف نکرده بودند کاهش یافته است. این باکتریها در حفظ سلامت دستگاه گوارش و کنترل فرآیندهای التهابی نقش دارند. همزمان، برخی گونههای باکتریایی مرتبط با التهاب افزایش یافتند و شواهدی از التهاب در روده بزرگ مشاهده شد.
تأثیرات رژیم بدون شکر تنها به روده محدود نمیشدند. محققان همچنین نشانههایی از بیماری کبد چرب و التهاب کبد را در این گروه از موشها گزارش کردند؛ موضوعی که میتواند نشاندهنده ارتباط پیچیده میان رژیم غذایی، میکروبیوم روده و سلامت متابولیک باشد.
این نتایج برای برخی متخصصان غیرمنتظره بودند. دکتر میر علی، جراح چاقی و متخصص پزشکی چاقی که در این پژوهش مشارکتی نداشت، در واکنش به یافتهها گفت:
«از دیدن این نتایج شگفتزده شدم، زیرا کاهش مصرف کربوهیدراتها و قندها پایه بسیاری از راهبردهای موفق کاهش وزن است.»
او در عین حال تأکید کرد که نباید این نتایج را بیش از حد تفسیر کرد، زیرا حجم زیادی از شواهد علمی همچنان نشان میدهند کاهش مصرف قندهای افزوده برای سلامت مفید است و مزایای آن احتمالاً بر خطرات احتمالی غلبه میکنند.
دکتر نئوما اوپاراجی، متخصص پزشکی سبک زندگی و چاقی، نیز معتقد است اهمیت اصلی این مطالعه در به چالش کشیدن نگاه سادهانگارانه به تغذیه است. او میگوید:
«این پژوهش جالب است زیرا این تصور بیش از حد ساده که حذف شکر بهطور خودکار مفید است را به چالش میکشد.»
به گفته او، این نتایج به معنای سالم بودن شکر نیستند، بلکه نشان میدهند تغذیه بسیار پیچیدهتر از حذف یا اضافه کردن یک ماده غذایی منفرد است.
کارشناسان تأکید میکنند که این پژوهش هنوز تنها روی حیوانات انجام شده و نتایج آن نیز هنوز در یک مجله علمی داوریشده منتشر نشدهاند. بنابراین مشخص نیست که همین اثرات در انسانها نیز مشاهده شوند. با این حال، یافتههای جدید بار دیگر توجه پژوهشگران را به نقش حیاتی میکروبیوم روده جلب کردهاند؛ مجموعهای از میلیاردها میکروارگانیسم که در تنظیم متابولیسم، حساسیت به انسولین و کنترل التهاب نقشی کلیدی دارند.
در نهایت، پیام اصلی این مطالعه شاید این باشد که سلامت تغذیهای تنها در حذف یک ماده غذایی خلاصه نمیشود. همانطور که اوپاراجی تأکید میکند مهمترین نکته این است که روی یک ماده مغذی یا یک مطالعه واحد تمرکز نکنیم چرا که تغذیه سالم به الگوی کلی رژیم غذایی بستگی دارد، نه به یک ماده غذایی خاص.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.