نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهند که کنار گذاشتن رژیمهای غذایی ناسالم و روی آوردن به تغذیه سالم میتواند عملکرد مغز را بهبود بخشد، اما ممکن است نتواند همه آسیبهای شناختی ناشی از مصرف طولانیمدت قند را جبران کند. این یافتهها که در نشریه Nutritional Neuroscience منتشر شدهاند، بار دیگر نقش رژیم غذایی را در سلامت مغز و پیشگیری از افت شناختی برجسته میکنند.
دانشمندان سالهاست میدانند که عواملی مانند فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، مدیریت استرس و تغذیه سالم میتوانند به حفظ عملکرد مغز در دوران سالمندی کمک کنند. در مقابل، تحقیقات متعدد نشان دادهاند که مصرف زیاد غذاهای پرچرب، پرنمک و پرقند با افزایش خطر اختلالات شناختی و مشکلات حافظه ارتباط دارد. با این حال، یک پرسش مهم همچنان بیپاسخ مانده بود: اگر فردی پس از سالها تغذیه ناسالم، رژیم خود را اصلاح کند، آیا مغز میتواند آسیبهای واردشده را جبران کند؟
برای پاسخ به این سؤال، پژوهشگران دانشگاه فناوری سیدنی در استرالیا نتایج ۲۷ مطالعه انجامشده روی موشهای آزمایشگاهی را بررسی کردند. در این مطالعات، حیوانات برای حداقل دو هفته با رژیمهای غذایی سرشار از چربی، قند یا ترکیبی از هر دو تغذیه شده بودند. سپس بخشی از آنها به رژیم غذایی سالم بازگردانده شدند و عملکرد حافظه و تواناییهای شناختیشان با حیواناتی که همچنان رژیم ناسالم داشتند مقایسه شد.
نتایج نشان دادند حیواناتی که رژیم غذایی سالم را از سر گرفته بودند، در آزمونهای حافظه عملکرد بهتری نسبت به گروهی داشتند که همچنان غذاهای ناسالم مصرف میکردند. اما نکته قابل توجه این بود که میزان بهبود به نوع رژیم قبلی بستگی داشت. در حیواناتی که تنها رژیم پرچرب داشتند، بخشی از مشکلات حافظه پس از تغییر رژیم برطرف شد، اما این اتفاق در حیواناتی که رژیمهای پرقند یا رژیمهای ترکیبی پرچرب و پرقند مصرف کرده بودند، رخ نداد.
دکتر مایکل کندیگ، نویسنده ارشد این پژوهش، میگوید: «این نتیجه برای ما غیرمنتظره بود و به تحقیقات بیشتری نیاز دارد. تفسیر ما این است که وجود قند در رژیم غذایی ناسالم، چه بهتنهایی و چه همراه با چربی، مانع از بازیابی کامل حافظه پس از بهبود کیفیت رژیم غذایی میشود.»
به گفته او، این یافته میتواند نشاندهنده آن باشد که رژیمهای پرقند نوعی از آسیب شناختی را ایجاد میکنند که پایداری بیشتری دارد. برخی مطالعات پیشین نیز نشان دادهاند که مصرف زیاد قند میتواند التهاب عصبی شدیدتری در مغز ایجاد کند؛ پدیدهای که با اختلال حافظه و افزایش خطر زوال شناختی مرتبط است.
اگرچه این نتایج از مطالعات حیوانی به دست آمدهاند، اما برخی متخصصان معتقدند شواهد موجود در انسانها نیز در همین جهت حرکت میکنند. زک رامیلویچ، متخصص مغز و اعصاب که در این پژوهش مشارکت نداشته است، میگوید: «ما هماکنون شواهد بالینی قابل توجهی داریم که رژیمهای سرشار از قند و چربی را با تغییرات ساختاری در مغز انسان مرتبط میدانند؛ از جمله کاهش سریعتر حجم هیپوکامپ، یعنی بخشی از مغز که نقش اصلی در شکلگیری حافظه را دارد.»
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که هنوز نمیتوان نتایج این مطالعات را به طور کامل به انسان تعمیم داد و برای رسیدن به پاسخ قطعی، انجام کارآزماییهای بلندمدت انسانی ضروری است.
متخصصان معتقدند مهمترین پیام این پژوهش آن است که پیشگیری از آسیب، بسیار آسانتر از جبران آن است. دانگ ترین، متخصص طب داخلی و سلامت مغز، در این باره میگوید: «پیام اصلی آن مطالعه این نیست که آسیبهای مغزی غیرقابل بازگشت هستند، بلکه نشان میدهد پیشگیری احتمالاً بسیار قدرتمندتر از تلاش برای نجات و ترمیم بعد از وقوع آسیب است.»
در شرایطی که هنوز درمان قطعی برای آلزایمر و بسیاری از علل افت شناختی وجود ندارد، این یافتهها یادآور میشوند که انتخابهای غذایی روزمره ممکن است نقشی بسیار مهمتر از آنچه تصور میشود در حفظ حافظه و سلامت مغز در سالهای آینده داشته باشند.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.