پژوهشی جدید نشان می‌دهد مصرف کافئین، حتی در دوزهای پایین، ممکن است خواب عمیق را مختل کند و بر فعالیت مغز در طول خواب تأثیر بگذارد. بر اساس یافته‌های این پژوهش، مصرف کافئین در ساعات نزدیک به خواب اثر بیشتری دارد، اما نوشیدن آن در صبح نیز ممکن است کیفیت خواب شبانه را کاهش دهد. با این حال، میزان تأثیر کافئین بر خواب در افراد مختلف متفاوت است و عواملی مانند ژنتیک، سن و سرعت متابولیسم در این تفاوت نقش دارند.
این پژوهش که در مجله Nutrients منتشر شده است، نتایج ۳۲ مطالعه انسانی را که بین ژانویه ۱۹۸۰ تا ژانویه ۲۰۲۶ انجام شده بودند، بررسی کرد. پژوهشگران با استفاده از الکتروانسفالوگرافی (EEG)، روشی برای ثبت فعالیت الکتریکی مغز، تأثیر کافئین بر الگوهای مغزی هنگام خواب را ارزیابی کردند. تمرکز اصلی آن‌ها بر امواج مغزی با فرکانس پایین بود که با خواب عمیق ارتباط دارند.
خواب عمیق در سومین مرحله از خواب بدون حرکات سریع چشم رخ می‌دهد و برای ترمیم و بازیابی بدن اهمیت دارد. نتایج بررسی نشان دادند که کافئین می‌تواند فعالیت امواج مغزی مرتبط با این مرحله از خواب را کاهش دهد و فعالیت امواج سریع‌تر را افزایش دهد؛ تغییری که می‌تواند نشان‌دهنده خواب سبک‌تر باشد.
در یکی از مطالعات بررسی‌شده، مصرف کافئین پیش از خواب، مدت خواب بدون حرکات سریع چشم را در سه ساعت نخست خواب بزرگسالان در اواخر میانسالی از ۶۶ دقیقه به ۳۸ دقیقه کاهش داد. همچنین، پژوهشگران دریافتند که حتی دوزهای ۱۰۰ میلی‌گرمی کافئین نیز ممکن است فعالیت امواج مغزی مرتبط با خواب عمیق را در ساعات ابتدایی شب تحت تأثیر قرار دهند.
دکتر استیون آلدر، متخصص مغز و اعصاب در مرکز Re:Cognition Health که در این پژوهش مشارکت نداشت، گفت:
«به‌طور کلی، هرچه کافئین بیشتری مصرف کنید، احتمال تأثیر آن بر خواب بیشتر است.»
او توضیح داد که دوزهای بالاتر می‌توانند فعالیت امواج مغزی مرتبط با خواب عمیق را کاهش دهند.
با اینکه مصرف کافئین در ساعات نزدیک به خواب معمولاً تأثیر بیشتری دارد، مصرف صبحگاهی نیز لزوماً بدون اثر نیست. در یکی از مطالعات، افرادی که ساعت ۷:۱۰ صبح، اندکی پس از بیدار شدن، ۲۰۰ میلی‌گرم کافئین مصرف کردند، در مقایسه با گروه دارونما، کاهش معناداری در کیفیت خواب و مدت کل خواب داشتند.
با این حال، پاسخ افراد به کافئین یکسان نیست. شبنم اونلوایشلر، مهندس ژنتیک در مؤسسه London Regenerative Institute، توضیح داد که ژنتیک می‌تواند بر سرعت تجزیه کافئین در بدن و حساسیت مغز به اثرات آن تأثیر بگذارد. سن، داروهای مصرفی و عادت به مصرف کافئین نیز اهمیت دارند.
اونلوایشلر می‌گوید:
«هیچ زمان مشخصی برای قطع مصرف کافئین پیش از خواب وجود ندارد که برای همه افراد مناسب باشد.»
او پیشنهاد کرد افراد بیشتر کافئین خود را هنگام صبح یا اوایل بعدازظهر مصرف کنند و در صورت مشاهده اختلال در خواب، آخرین نوشیدنی کافئین‌دار روز را زودتر بنوشند.
پژوهشگران همچنین تأکید کردند که افراد مسن، نوجوانان و کسانی که مشکلات خواب یا آسیب‌پذیری‌های روان‌پزشکی دارند، در مطالعات بررسی‌شده کمتر حضور داشته‌اند؛ بنابراین، برای تعیین دقیق تأثیر کافئین بر خواب این گروه‌ها، شواهد بیشتری لازم است.
داروی مرتبط
کافئین
کافئین (Caffeine) با نام تجاری ویوارین، از معروف ترین محرک های سیستم عصبی است که جهت هوشیاری و بیدار ماندن در هنگام خستگی و خوا...
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.