ویتامین ای همواره به عنوان یکی از درمان های سنتی برای بهبود اسکار شناخته می شود، اما تحقیقات علمی جدید جنبه های متفاوتی از اثربخشی و عوارض احتمالی آن را فاش کرده اند. در ادامه اطلاعاتی درباره واقعیت های علمی تأثیر ویتامین ای بر اسکار، خطرات بروز درماتیت تماسی و نقش مکمل های خوراکی در ترمیم بافت های پوستی ارائه می شود.
ویتامین ای و جای زخم (اسکار): بررسی باورها و واقعیت ها
ویتامین ای ممکن است در فرایند کلی بهبود بدن نقش حمایتی داشته باشد، اما شواهد علمی اندکی مبنی بر اثربخشی قطعی آن در بهبود جای زخم وجود دارد. علاوه بر این، مصرف موضعی ویتامین ای در برخی افراد می تواند باعث تحریک و حساسیت پوستی شود.
یک باور عمومی رایج این است که مالیدن روغن ویتامین ای بر روی جای زخم های آکنه می تواند به بهبود آن ها کمک کرده و وضوحشان را کاهش دهد. پمادها و کرم های حاوی ویتامین ای که ادعا می کنند هر نوع جای زخمی را از بین می برند، به وفور در بازار یافت می شوند.
با این حال، شواهد موجود در مورد اثربخشی ویتامین ای برای جای زخم، عمدتاً بر اساس تجربه های شخصی و گفته های غیررسمی است. متاسفانه، شواهد بالینی و تحقیقات علمی قوی و کافی برای حمایت از این ادعاها وجود ندارد.
بررسی تأثیر ویتامین ای بر بهبود جای زخم
تحقیقات در مورد اثربخشی ویتامین ای بر بهبود جای زخم نتایج متفاوتی را نشان داده اند:
- مطالعه ای نشان داد در افرادی که اخیراً ضایعات سرطان پوست آن ها برداشته شده بود، پماد ویتامین ای و پماد آکوافُور (Aquaphor) در بهبود ۹۰ درصد از جای زخم ها تفاوت چشمگیری نداشتند. نکته قابل توجه اینکه، یک سوم از شرکت کنندگانی که از ویتامین ای استفاده کرده بودند، دچار عارضه های قرمز و خارش دار پوستی به نام درماتیت تماسی شدند.
- در مقابل، مطالعه ای دیگر بر روی کودکانی با جای زخم های جراحی نشان داد که استفاده سه بار در روز از ویتامین ای، مانع از ایجاد کلوئید (گوشت اضافی زخم) در آن ها شد. محققان این مطالعه گمان می کنند که استفاده موضعی از ویتامین ای قبل و بعد از عمل جراحی، می تواند روند بهبود زخم ها را بهبود بخشد.
به طور کلی، تحقیقات در مورد نحوه درمان آکنه و بهبود جای زخم های آن با ویتامین ای هنوز قطعی نیستند و شواهد کمی مبنی بر کمک مستقیم روغن ویتامین ای به بهبود جای زخم وجود دارد. با این حال، این احتمال وجود دارد که مصرف ویتامین ای از طریق مواد غذایی یا مکمل ها، بتواند به روش های دیگری از فرایند بهبود کلی بدن حمایت کند.
خطر درماتیت تماسی ناشی از ویتامین ای
یکی از مهم ترین نکاتی که در مصرف موضعی ویتامین ای باید در نظر گرفت، خطر بروز درماتیت تماسی (Contact Dermatitis) است. درماتیت تماسی نوعی واکنش التهابی پوست است که در اثر تماس مستقیم با مواد حساسیت زا ایجاد می شود.
تحقیقات نشان داده است که تا یک سوم افراد ممکن است پس از استفاده از روغن خالص ویتامین ای روی پوست، دچار واکنش های آلرژیک شوند. علائم این عارضه معمولاً شامل موارد زیر است:
- قرمزی شدید و راش پوستی.
- خارش و سوزش در محل استفاده.
- ایجاد تاول های کوچک یا پوسته پوسته شدن.
- ورم در ناحیه تماس.
نکته چالش برانگیز اینجاست که گاهی افراد به اشتباه تصور می کنند این واکنش ها بخشی از فرآیند بهبود است، در حالی که این التهاب می تواند روند ترمیم جای زخم را معکوس کرده و حتی باعث تیره تر شدن اسکار (هایپرپیگمانتاسیون پس از التهاب) شود. بنابراین، توصیه می شود پیش از استفاده گسترده، حتماً تست حساسیت (پچ تست) روی بخش کوچکی از پوست انجام شود.
نقش مکمل های ویتامین ای در بهبود زخم ها
برخی تحقیقات نشان می دهند که مکمل های ویتامین ای می توانند برای افرادی که دچار آسیب های شدید پوستی شده اند، مؤثر باشند. ویتامین ای به شیوه های مختلفی از فرایند بهبود بدن حمایت می کند.
به عنوان مثال، ویتامین ای با محافظت از بافت های بدن در برابر رادیکال های آزاد، که می توانند به سلول ها آسیب رسانده و روند پیری را تسریع کنند، نقش مهمی ایفا می کند. همچنین، این ویتامین برای تشکیل گلبول های قرمز خون که وظیفه توزیع اکسیژن در سراسر بدن را بر عهده دارند، حیاتی است. هر دوی این کارکردها برای ترمیم و بهبود بافت ها ضروری هستند.
منابع طبیعی و نکات مهم درباره مصرف ویتامین ای
بهترین راه برای تأمین ویتامین ای، مصرف مواد غذایی مانند سبزیجات برگ سبز، مغزها، دانه ها و غلات غنی شده است.
هشدار: مصرف بیش از حد مکمل ویتامین ای (بیش از ۱۰۰۰ میلی گرم فرم طبیعی در روز) می تواند باعث رقیق شدن خون و افزایش خطر خونریزی مغزی شود. همواره قبل از شروع مصرف هرگونه مکمل، با پزشک مشورت کنید.
نتیجه گیری
به طور خلاصه، اگرچه ویتامین ای یک آنتی اکسیدان حیاتی برای سلامت کلی بدن است، اما استفاده موضعی از آن روی جای زخم لزوماً نتایج مثبتی به همراه ندارد. با توجه به ریسک بالای بروز درماتیت تماسی و نبود شواهد قطعی مبنی بر از بین بردن اسکار، توصیه می شود پیش از مصرف خودسرانه، حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.