پژوهشی تازه نشان میدهد تغییر الگوی تغذیه بهسوی مصرف بیشتر مواد غذایی گیاهی و کاهش گوشت میتواند نقش مهمی در پیشگیری از بیماری مزمن کلیه داشته باشد؛ بیماریای خاموش اما گسترده که امروز حدود ۸۰۰ میلیون نفر در جهان را درگیر کرده و شیوع آن از دهه ۱۹۹۰ تاکنون بیش از دو برابر شده است.
این مطالعه که نتایجش در Canadian Medical Association Journal منتشر شده، ارتباط میان الگوی غذایی موسوم به EAT-Lancet و کاهش خطر ابتلا به بیماری مزمن کلیه را بررسی کرده است. رژیم EAT-Lancet بر مصرف فراوان سبزیجات، میوهها، غلات کامل، حبوبات و مغزها تأکید دارد و در مقابل، مصرف گوشت قرمز، گوشتهای فرآوریشده و قندهای افزوده را به حداقل میرساند؛ الگویی که هم برای سلامت انسان و هم برای پایداری محیط زیست طراحی شده است.
پژوهشگران برای انجام این تحلیل از دادههای گسترده UK Biobank استفاده کردند؛ پایگاهی که اطلاعات سلامت بیش از نیم میلیون داوطلب را طی سالها ثبت کرده است. در این مطالعه، وضعیت تغذیه حدود ۱۸۰ هزار نفر که در آغاز به بیماری کلیه مبتلا نبودند بررسی شد و شرکتکنندگان بهطور متوسط بیش از ۱۲ سال پیگیری شدند. در طول این دوره، نزدیک به سه درصد از آنها به بیماری مزمن کلیه دچار شدند، اما خطر ابتلا در افرادی که بیشتر به الگوی EAT-Lancet پایبند بودند، بهطور معنیداری کمتر بود.
توماس ام. هالند، پزشک و پژوهشگر مؤسسه سالمندی دانشگاه راش که در این مطالعه نقشی نداشته، میگوید این نتایج بار دیگر نشان میدهند که «رژیمهای غذایی گیاهی متعدد از سلامت کلیه پشتیبانی میکنند، و رژیم غذایی EAT-Lancet به عنوان یک گزینه ساختاریافته و دارای پشتوانه بیولوژیکی در این چارچوب غذایی قرار میگیرد». به گفته او، یکی از نقاط قوت این پژوهش، ترکیب دادههای تغذیهای با اطلاعات ژنتیکی و محیطی است؛ موضوعی که درک دقیقتری از تأثیر رژیم غذایی بر کلیهها فراهم میکند. هالند تأکید میکند در افرادی که دسترسی کمتری به طبیعت دارند، اثر محافظتی تغذیه سالم حتی پررنگتر به نظر میرسد و «آنچه میخوریم، میتواند بخشی از خطرات محیطی را جبران کند».
از دیدگاه زیستشناسی، رژیمهای گیاهمحور از چند مسیر به کلیهها کمک میکنند. این الگوهای غذایی معمولاً التهاب مزمن را کاهش میدهند، فشار متابولیک وارد بر کلیهها را کمتر میکنند و به کنترل بهتر فشار خون کمک مینمایند. متیو اسنلسون، پژوهشگر دانشگاه ادیت کوان استرالیا، توضیح میدهد که کاهش مصرف گوشت باعث کاهش تولید ترکیبات سمی خاصی میشود که در روده شکل میگیرند و میتوانند به بافت کلیه آسیب بزنند. او میگوید:
«کاهش مصرف گوشت، تولید سموم اورمیک را کم میکند؛ موادی که با ایجاد التهاب و فیبروز، به کلیهها صدمه میزنند.»
فیبر بالای موجود در رژیمهای گیاهمحور نیز نقش مهمی ایفا میکند. فیبر با تقویت باکتریهای مفید روده، تولید ترکیبات ضدالتهابی را افزایش میدهد و دفع مواد مضر را تسهیل میبخشد؛ فرایندی که به گفته اسنلسون میتواند خطر بیماری مزمن کلیه را کاهش دهد.
اگرچه پژوهشگران تأکید میکنند این مطالعه از نوع مشاهدهای است و نمیتوان از آن رابطه علت و معلولی قطعی نتیجه گرفت، اما پیام آن روشن است: حرکت بهسوی بشقابی سرشار از مواد گیاهی و کاهش مصرف گوشت میتواند گامی ساده اما مؤثر برای محافظت از کلیهها باشد؛ تغییری که هم به سلامت فردی کمک میکند و هم به نفع سلامت سیاره زمین است.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.