انسان‌ها می‌توانند بدون بیماری‌های جدی تا ۱۹۴ سال زنده بمانند

تاریخ انتشار: 24 مرداد 1405

انسان‌ها در صورت مهار عوامل پیری ممکن است بدون بیماری‌های جدی تا ۱۹۴ سال عمر کنند. هرچند جهش‌های سوماتیک مانع اصلی هستند.

یک مطالعه جدید نشان می‌دهد حتی اگر روزی بتوانیم بسیاری از فرایندهای مرتبط با پیری را مهار کنیم، تغییرات ژنتیکی که به‌مرور در سلول‌های بدن جمع می‌شوند ممکن است همچنان مانعی جدی برای افزایش طول عمر باشند. بر اساس یک مدل ریاضی جدید، اگر سایر عوامل پیری حذف شوند، جهش‌های ژنتیکی می‌توانند طول عمر انسان را به محدوده‌ای حدود ۱۴۶ تا ۱۹۴ سال محدود کنند؛ رقمی که تقریباً دو برابر طول عمر امروزی انسان است.

این تغییرات ژنتیکی که جهش‌های سوماتیک نام دارند، در سلول‌های بدن ایجاد می‌شوند و بخشی اجتناب‌ناپذیر از فرایند تقسیم سلولی و زندگی انسان هستند. برخی از آنها ممکن است اثر قابل‌توجهی نداشته باشند، اما برخی دیگر می‌توانند عملکرد سلول را مختل کنند یا حتی باعث مرگ آن شوند. عواملی مانند قرار گرفتن در معرض نور فرابنفش و دود تنباکو نیز می‌توانند در ایجاد برخی از این تغییرات نقش داشته باشند.

پژوهشگران در مطالعه‌ای که در مجله NPJ Aging منتشر شده، تلاش کردند سهم این جهش‌ها را در محدود کردن طول عمر انسان مشخص کنند. آنها مدلی ساختند که نرخ کلی ایجاد جهش‌های سوماتیک را در انواع مختلف بافت‌های بدن محاسبه می‌کرد. هدف این بود که مشخص شود اگر سایر نشانه‌ها و فرایندهای پیری را از معادله کنار بگذاریم، این تغییرات ژنتیکی به‌تنهایی چه محدودیتی برای طول عمر ایجاد می‌کنند.

نتایج نشان دادند همه بافت‌های بدن به یک اندازه تحت تأثیر این جهش‌ها قرار نمی‌گیرند. برای مثال، سلول‌های کبدی از مقاومت بیشتری برخوردارند و به دلیل توانایی بدن در جایگزین کردن سلول‌های آسیب‌دیده، می‌توانستند برای مدت بسیار طولانی‌تری به فعالیت خود ادامه دهند. در مقابل، نورون‌های مغز و سلول‌های عضله قلب آسیب‌پذیرتر بودند.

اهمیت این موضوع به ویژگی این سلول‌ها مربوط می‌شود. نورون‌ها و سلول‌های عضله قلب پس از رسیدن به مرحله‌ای خاص، دیگر مانند بسیاری از سلول‌های دیگر بدن به‌طور منظم تقسیم و جایگزین نمی‌شوند. در نتیجه، اگر آسیب ناشی از جهش‌های سوماتیک در آنها تجمع پیدا کند، بدن توان محدودی برای جایگزین کردن سلول‌های از دست‌رفته خواهد داشت. پژوهشگران از این بافت‌ها به‌عنوان گلوگاه‌های حیاتی طول عمر یاد می‌کنند.

با این حال، محققان تأکید دارند که این یافته به معنای آن نیست که انسان می‌تواند در دنیای واقعی تا ۱۹۴ سال زندگی کند. این مطالعه یک مدل ریاضی و یک آزمایش نظری است، نه یک پیش‌بینی درباره طول عمر افراد. اگله پاوید، متخصص پزشکی بازساختی و تحقیقات سلول‌های بنیادی که در این پژوهش مشارکت نداشته است، نیز بر همین نکته تأکید کرده و می‌گوید:

«این مطالعه فقط مدل‌سازی ریاضی است، نه یک آزمایش در دنیای واقعی. مدل نمی‌تواند تعامل پیچیده میان عوامل مختلف پیری را به‌طور کامل نشان دهد.»

جردن وایس، استادیار بخش پزشکی مؤسسه سالمندی بهینه در NYU Langone Health که در این مطالعه مشارکت نداشته است، توضیح می‌دهد که یک فرد در دهه ۸۰ زندگی خود هزاران جهش سوماتیک در یک سلول معمولی دارد. به گفته او، بدن سازوکاری برای اصلاح آسیب‌هایی که پیش‌تر در ژنوم سلول ایجاد شده‌اند ندارد و این آسیب‌ها با گذشت دهه‌ها می‌توانند عملکرد سلول را مختل کنند و در برخی موارد حتی زمینه ابتلا به سرطان را فراهم کنند.

پژوهشگران امیدوارند این مدل بتواند به شناسایی دقیق‌تر عوامل مختلف پیری و تعیین اولویت‌های پژوهشی برای یافتن راه‌هایی جهت کند کردن این فرایند کمک نماید. در شرایط فعلی نیز، بهبود خواب، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و مراقبت از سلامت قلب و مغز همچنان از مهم‌ترین راهکارهای شناخته‌شده برای افزایش سال‌های سالم زندگی محسوب می‌شوند.