با افزایش سن، کاهش تدریجی قدرت بدنی و تحرک به تجربهای آشنا برای بسیاری از افراد تبدیل میشود؛ پدیدهای که ریشه اصلی آن، از دست رفتن توده و کیفیت عضلات است. پژوهشها نشان میدهند از حدود ۳۰ سالگی، حجم عضلات انسان در هر دهه بین ۳ تا ۸ درصد کاهش مییابد و این روند پس از ۶۰ سالگی سرعت بیشتری پیدا میکند. با اینکه سالهاست ورزش (بهویژه تمرینات قدرتی) بهعنوان راهکاری مؤثر برای کند کردن این فرایند توصیه میشود، اما دلیل دقیق زیستی این اثر تا همین اواخر بهطور کامل روشن نبوده است.
اکنون پژوهشی تازه که نتایجش در مجله علمی PNAS منتشر شده، پرده از سازوکار مولکولی مهمی برداشته است که توضیح میدهد چرا ورزش میتواند از تحلیل عضلات در دوران سالمندی جلوگیری کند. در این مطالعه، پژوهشگران نشان دادهاند که ورزش با مهار یک مسیر زیستی مخرب و فعالسازی سامانههای ترمیمی در سلولهای عضلانی، به حفظ سلامت و کارایی عضله کمک میکند.
بر اساس این یافتهها، عامل کلیدی در این فرایند پروتئینی به نام DEAF1 است؛ یک فاکتور که با افزایش سن فعالتر میشود و تعادل پروتئینها در سلولهای عضلانی را بر هم میزند. این عدم تعادل باعث میشود سلولها بهجای تمرکز بر نگهداری و ترمیم، بیش از حد به تولید پروتئینهای جدید بپردازند؛ روندی که در نهایت به تجمع اجزای آسیبدیده و ضعف تدریجی عضله منجر میشود.
تانگ هانگون، نویسنده مسئول این پژوهش، در توضیح اهمیت نتایج میگوید:
«مدتها میدانستیم ورزش از سلامت عضله محافظت میکند، اما دلایل مولکولی این اثر بهخوبی شناخته نشده بودند. مطالعه ما نشان میدهد DEAF1 یکی از محرکهای اصلی ضعف عضلانی مرتبط با سن است و ورزش میتواند مستقیماً این مسیر را سرکوب کند.»
به گفته او، با مهار DEAF1، سلولهای عضلانی دوباره توانایی پاکسازی پروتئینهای آسیبدیده و بازسازی خود را به دست میآورند.
در این میان، ورزش نقش یک تنظیمکننده هوشمند را بازی میکند. فعالیت بدنی ژنهایی موسوم به FOXO را فعال میکند که مانند ترمز، اثرات DEAF1 را کاهش میدهند و تعادل را به درون سلول بازمیگردانند. این فرایند باعث میشود عضله بهجای فرسوده شدن، انعطافپذیرتر و مقاومتر باقی بماند.
سبنم اونلویسلر، مهندس ژنتیک و پژوهشگر حوزه پزشکی بازساختی که در این مطالعه نقشی نداشته، میگوید:
«این تحقیق نشان میدهد پیری، تنظیم پروتئینهای عضله را از مسیر ترمیم به سمت تجمع سوق میدهد. افزایش DEAF1 توان سلول را برای پاکسازی اجزای معیوب کاهش میدهد و عضله را شکنندهتر میکند. ورزش با معکوس کردن این روند، ظرفیت ترمیم طبیعی عضله را احیا میکند.»
نکته دلگرمکننده این است که اثر محافظتی ورزش به سن خاصی محدود نمیشود. پژوهشگران تأکید میکنند حتی در سنین بالا نیز این مسیرهای ترمیمی قابل فعالسازی هستند. به بیان دیگر، برای شروع فعالیت بدنی هیچوقت دیر نیست. ترکیب فعالیتهای هوازی مانند پیادهروی تند یا دوچرخهسواری با تمرینات قدرتی سبک میتواند به حفظ استقلال، تحرک و کیفیت زندگی در سالهای سالمندی کمک کند.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.