اینکه ترجیح میدهید صبح زود از خواب بیدار شوید یا شبها تا دیروقت بیدار بمانید، فقط یک ویژگی شخصیتی یا عادت روزمره نیست. یک مطالعه علمی تازه نشان میدهد «کرونوتایپ» یا همان ساعت زیستی بدن میتواند نقش مهمی در میزان موفقیت افراد در کاهش وزن، عضلهسازی و حتی سالمماندن در دوران سالمندی داشته باشد. این پژوهش که نتایج آن در نشریه معتبر Nutrients منتشر شده، تأکید میکند هماهنگکردن سبک زندگی با ریتم طبیعی بدن، میتواند اثر تمرین و تغذیه را به شکل معناداری بهبود دهد.
بدن همه ما از یک ساعت درونی ۲۴ ساعته پیروی میکند که به آن ریتم شبانهروزی گفته میشود. این ساعت زیستی تعیین میکند چه زمانی خوابآلود یا هوشیار باشیم، چه موقع بهترین عملکرد جسمی را داشته باشیم و حتی بدنمان در چه ساعاتی بهتر به غذا و ورزش پاسخ دهد. بر همین اساس، برخی افراد سحرخیز هستند، برخی شبزندهدار و بسیاری نیز در حد فاصل این دو قرار میگیرند. پژوهشگران معتقدند این تفاوتها میتوانند باعث شوند یک برنامه ورزشی یا رژیم غذایی برای همه به یک اندازه مؤثر نباشد.
دکتر نوریا وییاراسا، استاد دانشگاه بارسلونا، در توضیح اهمیت این موضوع میگوید:
«در نظر گرفتن کرونوتایپ میتواند به شخصیسازی توصیههای سلامتی کمک کند و آنها را در بلندمدت پایدارتر سازد؛ بهویژه در برنامههای کاهش وزن، پیشگیری از تحلیل عضلات و ارتقای سالمندی سالم.»
این مطالعه علمی توجه ویژهای به نقش عضلات دارد؛ بافتی که اغلب فقط از منظر زیبایی به آن نگاه میشود، اما در واقع یکی از اندام مهم متابولیک بدن است. عضلات به تنظیم قند خون کمک میکنند و با افزایش سن، حفظ آنها برای پیشگیری از ضعف، زمینخوردن و ناتوانی حیاتیتر میشود. پژوهشگران هشدار میدهند که در بسیاری از افراد مبتلا به چاقی، همزمان با افزایش چربی، کیفیت و حجم عضلات کاهش مییابد؛ وضعیتی که یک چرخه معیوب از کمتحرکی، ضعف عضلانی و افزایش وزن را ایجاد میکند.
بر اساس یافتههای این مقاله، افراد شبزندهدار بیشتر در معرض خواب نامنظم، الگوهای غذایی ناسازگار، فعالیت بدنی کمتر و در نتیجه خطر بالاتر چاقی و اختلالات متابولیک قرار دارند. زمان غذا خوردن یکی از عوامل کلیدی است؛ بهطوریکه محققان پیشنهاد میکنند شبزندهدارها وعده اصلی و پرکالری خود را به ساعات زودتر روز منتقل کنند، نه اواخر شب. همچنین رژیمهای پرچرب میتوانند ریتم شبانهروزی را مختل کرده و تعادل هورمونهای اشتها را به هم بزنند.
خواب نیز نقشی فراتر از استراحت ساده دارد. کمخوابی با اختلال در ترشح هورمونهای مؤثر بر رشد عضلات، افزایش هورمون استرس و کاهش ساخت پروتئین عضلانی همراه است. به همین دلیل، نویسندگان مقاله توصیه میکنند افراد برای حمایت از سلامت عضلات، برنامه خواب منظم داشته باشند و تمرینهای سنگین یا استفاده طولانی از صفحهنمایشها را به ساعات پایانی شب موکول نکنند.
در مورد ورزش، شواهد نشان میدهند شبزندهدارها معمولاً در بعدازظهر یا اوایل شب بهترین عملکرد را دارند. دکتر پابلو گارسیا-رووس از گروه پژوهشی MitoHealth در اینباره میگوید:
«هدف اصلی این است که مردم فعال باشند و از سبک زندگی کمتحرک دوری کنند. درک بهتر ویژگیها و عادات افراد به ما اجازه میدهد مداخلات دقیقتری طراحی کنیم که به بهبود سلامت و کارایی جمعیت، بهویژه در جامعهای با برنامههای نامنظم و جمعیت رو به سالمندی، کمک کند.»
جمعبندی این مطالعه علمی روشن است: بهجای جنگیدن با ساعت زیستی بدن، بهتر است با آن همراه شویم. چنین رویکردی نهتنها کاهش وزن و تقویت عضلات را آسانتر میکند، بلکه میتواند سرمایهای مهم برای سلامت در سالهای آینده باشد.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.