احساس خستگی مداوم و بیانگیزگی، حتی پس از استراحت کافی، یکی از مشکلاتی است که میلیونها نفر در سراسر جهان با آن زندگی میکنند. اگرچه علت دقیق «خستگی مزمن» هنوز مشخص نیست، اما نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهند کمبود دو ویتامین مهم گروه B، یعنی ویتامین B12 و فولات (ویتامین B9)، ممکن است در بروز این علائم نقش داشته باشد.
این مطالعه که توسط پژوهشگران دانشگاه اوزاکا در ژاپن انجام شده و نتیجهاش در مجله Nutrients منتشر شده است، نشان میدهد افرادی که نشانههای کمبود ویتامینهای B12 و فولات را داشتند، بیشتر از دیگران از خستگی جسمی یا کاهش انگیزه ذهنی رنج میبردند. با این حال، محققان تأکید میکنند که یافتههای این پژوهش تنها وجود یک ارتباط را نشان میدهند و نمیتوان از آنها نتیجه گرفت که کمبود این ویتامینها مستقیماً باعث خستگی مزمن میشود.
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، اطلاعات ۶۰۲ فرد بزرگسال که بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ به مرکز نوآوری علوم سلامت دانشگاه اوزاکا مراجعه کرده بودند را تحلیل کردند. آنها علاوه بر انجام آزمایش خون و ارزیابیهای عملکردی، از شرکتکنندگان خواستند پرسشنامههایی را درباره میزان خستگی و انگیزه خود تکمیل کنند.
در این مطالعه، بهجای اندازهگیری مستقیم ویتامینهای B12 و فولات، سطح مادهای به نام هموسیستئین در خون اندازهگیری شد. هموسیستئین نوعی اسید آمینه است که برای تجزیه و تبدیل آن، بدن به ویتامینهای B12 و فولات نیاز دارد؛ بنابراین بالا بودن سطح آن میتواند نشانهای از کمبود این دو ویتامین باشد.
نتایج نشان دادند در هر دو جنس، افزایش سطح هموسیستئین با کاهش میزان ویتامینهای B12 و فولات در خون همراه بود. همچنین مردانی که سطح هموسیستئین بالاتری داشتند، امتیاز بیشتری در شاخص خستگی جسمی کسب کردند، در حالی که در زنان، افزایش این شاخص بیشتر با کاهش انگیزه ارتباط داشت. البته پژوهشگران تأکید میکنند تفاوت مشاهدهشده میان زنان و مردان هنوز از نظر آماری قطعی نیست و برای تأیید آن به تحقیقات بیشتری نیاز است.
توماس ام. هالند، پزشک و پژوهشگر مؤسسه Rush که در این تحقیق مشارکت نداشته، میگوید:
«یکی از مهمترین پیامهای این مطالعه آن است که هموسیستئین ممکن است تنها نشاندهنده کمبود B12 یا فولات نباشد، بلکه بهعنوان یک نشانگر گستردهتر، وضعیت استرس متابولیک، سلامت عروق، التهاب و وضعیت ریزمغذیهای بدن را نیز منعکس کند.»
او توضیح میدهد که ویتامینهای B12 و فولات در تولید انرژی سلولی، ساخت DNA، تشکیل گلبولهای قرمز و عملکرد طبیعی سیستم عصبی نقش اساسی دارند. به گفته هالند، هنگامی که سطح این ویتامینها کافی نباشد، هموسیستئین در بدن افزایش مییابد؛ وضعیتی که با استرس اکسیداتیو، التهاب، اختلال عملکرد عروق و تغییر در عملکرد انتقالدهندههای عصبی مرتبط است. او در این باره میگوید:
«به زبان ساده، اگر سلولها نتوانند انرژی را بهطور مؤثر تولید کنند یا مغز در تنظیم مواد شیمیایی مرتبط با خلقوخو و انگیزه عملکرد مطلوبی نداشته باشد، فرد ممکن است علائمی مانند خستگی، مهآلودگی ذهنی، کاهش استقامت یا افت انگیزه را تجربه کند.»
با این حال، هالند تأکید میکند که این پژوهش ثابت نمیکند کمبود فولات یا ویتامین B12 مستقیماً باعث خستگی میشود؛ بلکه هموسیستئین بیشتر نشانگری از فرایندهای متابولیکی مرتبط با این ویتامینهاست.
ایمون لیرد، مدرس تغذیه در دانشگاه ATU اسلایگو ایرلند که در این پژوهش نقشی نداشته، معتقد است نتایج این مطالعه فرضیه جالبی را مطرح میکنند، اما باید با احتیاط تفسیر شوند. او میگوید:
«از آنجا که این پژوهش از نوع مقطعی است، تنها میتواند ارتباط میان متغیرها را نشان دهد و قادر به اثبات رابطه علت و معلولی نیست.»
به گفته متخصصان، دریافت کافی ویتامین B12 از طریق گوشت، ماهی، تخممرغ و لبنیات و تأمین فولات از منابعی مانند سبزیجات با برگ سبز، حبوبات و غلات غنیشده میتواند به حفظ عملکرد طبیعی بدن کمک کند. با این حال، هنوز مشخص نیست که جبران کمبود این ویتامینها بتواند به کاهش یا درمان خستگی مزمن کمک کند و برای پاسخ به این پرسش، انجام مطالعات بالینی بیشتر ضروری است.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید.